انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٤٥ - عبادت فلسفه خلقت

عبادت فلسفه خلقت‌

«وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ»

ما جن و انس را نيافريديم مگر اين‌كه مرا عبادت كنند. در اين آيه مباركه، جِن مقدم گرديده و شايد تقدم آن به‌خاطر اين باشد كه خلقت جن قبل از خلقت انسان بوده است و جن زودتر از انسان در كره زمين آمده است و الّا از نظر فضيلت، انسان فاضل‌تر و بالاتر از جِن مى‌باشد. مقام انسانى به مراتب بالاتر از مقام جِنّيات است. جِن نيز مثل انسان تكليف و احكام دارند. از بعض آيات قرآن اين موضوع دانسته مى‌شود كه پيغمبرانى از جنس خودشان براى آنان مبعوث گرديده و جمعيت آن‌ها نيز بيشتر از جمعيت انسان‌ها مى‌باشد، منتهى طايفه جن جسم لطيف دارند و مثل ما انسان‌ها نيستند كه جسم كثيف داشته باشند. جسم كثيف به چشم ديده مى‌شود؛ ولى جسم لطيف به چشم ديده نمى‌شود. از نظر فلسفه هرچيزى‌كه رنگ داشته باشد، جسم كثيف گفته مى‌شود؛ يعنى هرچيزى‌كه داراى رنگ است، به چشم ديده مى‌شود. أجنه جسم لطيف دارند و به چشم ديده نمى‌شوند؛ جنّيات مثل انسان‌ها نر و ماده دارند، توليد مثل دارند، مثل انسان‌ها مكلف هستند، كافر و مؤمن دارند، شريعت دارند و حلال و حرام دارند. در قيامت نيز مثل انسان‌ها هر كدام آن‌ها عمل خوب انجام داده باشد به بهشت مى‌رود و هركدام عمل بد انجام داده باشد به جهنم مى‌روند و به تناسب عمل جزاى خود را مى‌بيند.