انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٥٨ - افاضه خداوند جل جلاله

افاضه خداوند جل جلاله‌

خداوند متعال جل جلاله خالق تمام كائنات است و هيچ‌گونه احتياجى نسبت به مخلوق خود ندارد؛ بلكه ما به عنوان عبد و بنده عاجز، به او محتاج هستيم. ما انسان‌ها در هرثانيه، نه در هر ساعت يا در هر روز، در هرثانيه به خدا احتياج داريم، اين موضوع در فلسفه ثابت شده است كه در هر آن و در هر ثانيه و در هر لحظه، نه تنها انسان؛ بلكه تمام مخلوقات جهان، چه مجرد و چه مادى، همه محتاج به فيض خداوند هستند. وجود خدا براى آن‌ها فيض است، انسان همان‌گونه كه در ابتداى به خدا محتاج بود، در مرحله بقاء و استمرار نيز به خدا محتاج است، موجودات در هر شرايط به فيض خدا محتاج است و بدون افاضه پروردگار بقاى موجودات ناممكن مى‌شود. به عنوان مثال يك‌نفر تشنه مى‌بيند كه از روى يك سنگ آب قطره قطره به‌سوى زمين مى‌ريزد، فوراً ظرفى را در زير آن مى‌گذارد تا آب‌ها جمع شوند و رفع تشنگى كند. در اين‌صورت براى پُرشدن ظرف، در هر لحظه به آن قطره‌هاى آب احتياج است؛ براى اين‌كه اگر قطره‌ها قطع شود آبى جمع نمى‌شود تا رفع تشنگى نمايد. (سعدى در ابتداى كتاب گلستان خود مى‌گويد:

منت خداى عز و جل را كه طاعتش موجب قربت و به شكر اندرش مزيد نعمت. هر نفسى‌كه فرو مى‌رود مُميد حيات، چون بر مى‌گردد مفرح ذات. پس در هر نفسى‌كه مى‌كشى دو نعمت و در هر نعمتى شكرى واجب.