انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٣٢ - وحشت ميدان حساب

مى‌داديد؟ پناه بر خدا! شرك چه قدر گناه بزرگ است. در جاى ديگر مى‌فرمايد: «وَ إِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ»[١] و آن‌گاه كه درياها منفجر و شكافته شوند. «وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ»[٢] و آن‌گاه كه درياها برافروخته گردند. در مورد درياها بين مفسرين دو نظريه وجود دارد.

١- بعضى‌ها گفته‌اند كه: اين درياهاى مشتعل همان‌گونه كه قبلًا بيان داشتم در روز قيامت است و اطراف كره حساب با اين درياى برافروخته شده محاصره و حفاظت مى‌شود تا كسى آرزوى فرار را نكند.

٢- بعضى‌هاى ديگر مى‌گويند: اين درياهاى مشتعل و بر افروخته شده در شكم همين كره زمين است، همان‌گونه كه ما و شما نيز بعضى اوقات از طريق تلويزيون‌ها مشاهده مى‌كنيم، آتش فشانى‌هاى وجود دارد كه امواج‌هايى از آتش يك مرتبه از دل كوه مانند سيل بر روى زمين جارى مى‌شود، از همان سنگ‌ها و خاك‌هاى كوه، دريايى از آتش جارى مى‌شود. (طبق نظريه آقاى (لاپلاس) اين درياهاى آتش كه زير زمين وجود دارند يك وقتى جزء از خورشيد بوده است) اگر اين نظريه درست باشد، ظاهر زمين به مرور زمان سرد گرديده و انسان‌ها در آن زندگى مى‌كنند؛ اماّ باطن زمين تا هنوز هم آتش وجود دارد. بر همين اساس بعضى‌ها گفته‌اند كه مراد از اشتعال و بر افروختگى همين آتش فشانى‌هاى كره زمين است.

[١] - انفطار/ آيه ٣

[٢] - تكوير/ آيه ٦