انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٥١ - كمال لايق أشيا

موسى عليه السلام مى‌شود، آن‌حضرت عليه السلام وقتى نزد فرعون آمد، در جواب او گفت: پروردگار ما كسى است كه به تمام أشيا و ماديات لباس هستى را پوشانيد، سپس همه چيز را هدايت كرد.

كمال لايق أشيا

ظاهر آيه مباركه، به حسب استنباط چنين مى‌شود كه ما به هرچيز لباس وجود پوشانيديم و آن‌ها را خلق كرديم، سپس همه‌ى آن‌ها را به‌سوى كمال‌شان هدايت كرديم. يعنى هدف از خلقت أشيا، تكامل و رسيدن به كمال لايق شان است، هر موجود، چه انسان‌ها، چه حيوانات، چه نباتات، چه جمادات و چه ساير موجوداتى‌كه ما آن‌ها را نمى‌شناسيم، همه بايد به‌سوى تكامل خود حركت كنند و به اين حركت ادامه دهند تا كمال لايق خود را به فعليت برسانند. به‌عنوان مثال، شما يك هسته زردالو يا شفتالو را در دل خاك پنهان مى‌كنيد، بعد از مدتى هسته توسط رطوبت خود را شق نموده و سبز مى‌شود، آهسته آهسته، آن هسته سبز بزرگ گرديده و داراى شاخ و برگ مى‌شود، بعد از مدتى اين نهال كوچك درخت مى‌شود، در زمستان مثل ساير درختان و گياهان به خواب مى‌رود و در فصل بهار كه هوا مناسب گرديد دو باره از خواب بيدار گرديده و سبز مى‌شود، در فصل تابستان تا حد رشد نموده و سايه مى‌افگند. دوباره در فصل خزان برگ‌هاى آن زرد گرديده و براى خواب زمستانى خود را آماده مى‌كند. در زمستان تنه‌اى آن درخت مثل يك چوب خشك ديده‌