انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٤٥ - اقسام جزاى طبيعى

آن‌چه را كه خداوند جل جلاله در قرآن بيان داشته همه براى انسان‌هاست؛ اگر انسان گناه انجام دهد، به‌خودش ظلم كرده است و به خدا هيچ ضررى نمى‌رساند. هم‌چنين اگر انسان گناهى انجام ندهد، نفعش به خودش مى‌رسد، براى خدا هيچ نفعى ندارد. دستورات اديان آسمانى براى سعادت و خوش‌بختى انسان‌هاست، دستورات قرآن يك سلسله از واقعيت‌هاى عينى خارجى است كه انسان‌ها چيزى از آن نمى‌دانند. قرآن مى‌فرمايد: مال يتيم را نخوريد كه در شكم شما آتش مى‌شود. هرچند انسان نسبت به افعال خود مختار است و مى‌تواند هر كارى را كه ميل دارد انجام دهد؛ منتهى خداوند جل جلاله براى او هشدار مى‌دهد كه اگر فلان كار را انجام دهيد، از خود عواقب دارد. جزاى آن كار در قيامت متوجه شما خواهد شد؛ به‌قول معروف، هركه خربوزه مى‌خورد، بايد پاى لرزش هم بنشيند. خداوند جل جلاله بندگانش را دوست دارد، ضمن اين‌كه در دنيا بندگان خود را صاحب اراده و اختيار قرار داده است، باز هم هشدار مى‌دهد كه اين راه درست است و اين راه نا درست، راه خوب و بد را براى انسان معرفى مى‌كند. به همين دليل در روز قيامت به جهنمى‌ها خطاب مى‌شود، صبر كنيد يا نكنيد، براى شما فرق نمى‌كند، در هر صورت شما را آتش جهنم مى‌سوزاند. در دنيا شما را به صبر سفارش كرديم؛ ولى شما صبر نكرديد، در مقابل هواهاى نفسانى خود مقاومت نكرديد، اكنون فرصت تمام است و شما اين فرصت را از دست داديد، اكنون صبر براى شما سودى نمى‌بخشد.