اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ١٣٤ - ملامحسن فيضكاشانى(١٠٠٧ - ١٠٩١ ق)

مسلمين و انكار بعضى از ضروريات دين. والّا او برعليه طائفه صوفيه، شديداً سخن گفته است.[١]

افراد بسيارى از محضر ملا محسن فيض‌كاشانى استفاده كردند كه مهم‌ترينشان علامه محمّد باقر مجلسى (م ١١١٠ ق) و سيدنعمة الله جزايرى (م ١١١٢ ق) بوده‌اند.[٢]

تأليفات پرشمار در علوم گوناگون، از ديگر ويژگى‌هاى كم‌نظير ملامحسن فيض‌كاشانى است؛ چنان كه خود او در كتابى به نام فهرست تصانيف الفيض، قريب يكصد كتاب، و شاگردش سيدنعمة الله جزايرى، دويست كتاب و رساله براى وى برشمرده است.[٣] برخى از آثار مهمّ او عبارت‌اند از:

١. الوافى، شامل اخبار كتب اربعه، كه آنها را مرتّب و مهذّب كرده، مشكلات آنها را بيان، متشابهاتشان را حلّ، و آيات مندرج در احاديث را تفسير كرده است. اين كتاب كه شايد مهم‌ترين اثر فيض باشد، امروزه در ٢٦ مجلّد به چاپ رسيده است.[٤]

٢. مفاتيح الشرائع، در چهار مجلّد، كه در مقدّمه آن، منكر حجّيت اجماع مى‌شود و علم اصول را بدعت مى‌شمارد و مبناى خود را در اين كتاب، محكمات كلام‌الله و كلام رسول‌الله و اهل‌بيت (عليهم السلام) مى‌داند. پس گويا ظواهر آيات را حجّت مى‌داند.[٥]

٣. الاصول الأصلية، كه در تأييد مشرب اخباريگرى، با استفاده از كتاب و سنت نوشته شده است.[٦]

[١]. الفوائد الرضوية، ص ٦٣٧.

[٢]. ريحانة الأدب، ج ٤، ص ٣٧١.

[٣]. لؤلؤة البحرين، ص ١٣٠؛ طبقات أعلام الشيعة، ج ٥، ص ٤٩٢؛ جامع الرواة، ج ٢، ص ٤٢؛ الذريعة، ج ١٦، ص ٣٧٩، ش ١٧٦٣؛ أمل الآمل، ج ٢، ص ٣٠٦.

[٤]. كتاب الوافى، ج ١، ص ٤- ٧؛ روضات الجنات، ج ٦، ص ٨٧؛ ريحانة الأدب، ج ٤، ص ٣٧٨؛ الفوائد الرضوية، ص ٦٣٤.

[٥]. لؤلؤة البحرين، ص ١٢٣؛ مفاتيح الشرائع، ج ١، ص ٤، ٨٣ و ٧٥.

[٦]. الاصول الأصلية، ص ١- ٢.