صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٨٥ - بيعت
روز وفات پدرش اميرالمؤمنين بود [١]
بدين ترتيب , كوفه موفق شد اطمينان اسلامى را در همان حدى كه خدا و عدالت اجتماعى حكم ميكرد , بكار برد بصره و مدائن و سر تا سر عراق نيز با كوفه در بيعت حسن بن على هماهنگ گشتند , حجاز و يمن نيز بدست فرمانده بزرگ : جاريه بن قدامه بيعت كردند فارس نيز بوسيله ى استاندارش : زياد بن عبيد بيعت كرد علاوه بر اينها , هر كس از زبدگان و برگزيدگان مهاجرين و انصار كه در اين آفاق مى زيست بيعت او را پذيرفت هيچ حاضرى در بيعت با او تأمل و ترديد نكرد و هيچ غائبى بيعت او را رد ننمود و تا آنجا كه ما اطلاع داريم , جز معاويه و اتباعش كسى از بيعت با او سرباز نزد
فقط معاويه بود كه مردم خود را از راهى غير از راه مؤمنان سوق داد و با حسن نيز رفتارى چون پدرش , در پيش گرفت افراد معدود ديگرى نيز از اطاعت و بيعت حسن بن على تخلف ورزيدند كه از آن پس به : قعاد ( نشستگان ) معروف شدند
خلافت شرعى , بصورت پديده ئى عمومى و اجتماعى , از راه بيعت اختيارى تحقق يافت و براى دومين بار در تاريخ آل محمد , مردم از روى رضا و اختيار با خليفه ئى بيعت كردند , و از همان دريچه ئى كه خورشيد نبوت , نيم قرن قبل بر مردم تابيده بود , فروغ امامت پرتو افكن شد در حقيقت , اين خلافت به لحاظ پيوند و اتصالى كه با رسول خدا
[١] در اين باره رك :
شرح النهج ابن ابى الحديد ( ج ٤ ص ١١ ) در برخى مدارك ديگر - بجاى( عبيدالله) برادرش( : عبدالله) را نامبرده اند ولى ما در فصل ٦ ( فرماندهى و بسيج ) خواهيم گفت كه عبدالله در روزهاى بيعت امام حسن در كوفه نبوده است