صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٣٧٣ - ٢ - موضوع بيعت

اين واقعه نقل شده , ميتوانند دلائل ديگرى بر آن مدعا باشند

هيچ حقيقتى را در عالم نمى توان نشان داد كه براى اثبات آن اينچنين دلائل متقنى , وجود داشته باشد و در عين حال مورد ترديد و ابهام قرار گيرد

عادت بر اين جارى است كه براى شناخت و فهم هر واقعه ئى به گفته هاى مورخان قديم كه معاصر آن واقعه بوده و يا با آن , فاصله ئى كوتاه يا دراز داشته اند رجوع شود جمود بر اين روش در نسلها و دوره هاى بعد , موجب پديد آمدن آراء و عقايد و دسته بنديهاى گوناگون در ميان يك مجتمع و در يك افق و ميان پيروان يك آئين شده است و اين فقط بدين علت است كه مراجع تاريخ , خود تحت تأثير آراء و عقايد و دسته بنديها و تمايلاتى خاص مى زيسته اند كه اجتناب از آنها در آنچنان شرائطى امكان پذير نبوده است و براستى در آن شرائط دشوار بوده است كه نويسنده ئى بتواند از تأثيرات عاطفى كه هم در وضع اخلاقى و هم در فعاليت هاى اجتماعى او مؤثر بوده , خود را بر كنار بدارد

اضطراب و آشفتگى تأسف آور بسيارى از موضوعات تاريخ اسلام از همين نقطه سرچشمه ميگيرد

بحق بايد معتقد شد كه افسانه ى بيعت - كه طعن و ايراد كسان را نسبت به موضوع صلح بر انگيخته - آفريده ى همين عواملى است كه مورخان كتابهاى خود را تحت تأثير آن فراهم آورده اند تبليغات مغرضانه ئى كه براى واقعى جلوه دادن اين افسانه انجام مى شده , ايشان را تحت تأثير حسابگريهاى مادى يا بى اطلاعى از واقعيت , بر آن ميداشته كه از آن تبليغات پيروى كنند كلمه ى( تسليم امر) كه در متن قرار داد