صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٢٢١ - آغاز سرنوشت
افكنى و دروغ پردازى بودند و خلاصه همان وضع اسفبار وجود داشت
بدين ترتيب بود كه معاويه با( فتنه انگيزى) به منظور خود رسيد و دو لشكر دستخوش اضطرابها و حوادث تلخى شدند كه به هيچ صورت مناسب ميدان جنگ نبود
اسلام از آغاز استقرار در جزيره العرب , به مصيبت و بليه ئى از اين بزرگتر دچار نشده بود كه مقام خلافت از چهار طرف در محاصره ى سستى سرباز و خيانت فرمانده و ناهمرهى دوست و فتنه انگيزى دشمن قرار گيرد
اين شرائط نامساعدى بود كه محيط را قبضه كرده و از حوادثى بزرگ و نكبت بار خبر مى داد حوادثى كه بطور حتم به پايان يافتن دوره ئى كوتاه - كه درخشانترين و پرشكوه ترين و افتخار آميزترين صفحات تاريخ اسلامى است - منتهى مى گشت
اين همان فاجعه ئى بود كه نزديك شدن لحظه ى شوم تاريخ اسلام را اعلام مى كرد و از فرا رسيدن نقطه عطف و فصل ممتاز ميان دو دوره ى حكومتهاى اسلامى - يعنى دوره ى خلافت با آن مميزات و نقطه هاى درخشنده و دوره ى( سلطنت گزنده) [١] با مفاسد حتمى و اجتناب ناپذيرش - خبر ميداد
حسن عليه السلام از هر كسى به ارزش معنوياتى كه اكنون مورد
( [١] دميرى) ( ص ٥٨ - ج ١ ) پس از ذكر خلافت امام حسن عليه السلام و تعداد روزهاى آن , مى گويد([ : و آن تتمه ى مدتى بود كه رسولخدا ( ص ) براى مدت دوران( خلافت) معين كرده بود و از آن پس دوران( پادشاه گزنده) و روزگار سلطه هاى نابحق و فساد همه گير بود - همچنانكه رسولخدا فرمود -