صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ١٩٨ - آغاز سرنوشت
كرد و او با هشت هزار نفر از يارانش به معاويه ملحق شد و قيس بن سعد بجاى او در مقام جنگ بر آمد]( [١]
آرى , هشت هزار از دوازده هزار !
اين شكافى هولناك در حصار اردوگاهى بود كه در برابر ٦٠ هزار دشمن سر سخت , جبهه بسته است , نه , بلكه سقوطى دهشتبار و شكستى تلخ بود كه از فاجعه ئى نزديك خبر ميداد
و اين عبيدالله است كه در پيشگاه خدا و در قضاوت تاريخ , مسئوليت سنگين آنرا بر دوش دارد
اينهائى كه بشتاب تمام , به فتنه رو كرده و يكسره فرار را بر قرار ترجيح داده بودند خيال ميكردند كه چون در اينكار از پسر عم خليفه - كه از هر كس به داشتن پاس حق او و وفا به بيعت او سزاوارتر است پيروى كرده اند و در خور ملامت نيستند و همين منطق غلط و نارسا را براى توجيه عمل خود در برابر مردم هم بكار ميبردند ولى مردم به فرار آنان فقط از ناحيه ى چهار چوب زر اندود آن مينگريستند و در ميان اين عذر و بهانه ها فقط سكه هاى طلاى معاويه را مى ديدند و براى اين( وابستگان به فاميل ها) افتخارى بجز جلو بودن در پيمان شكنى و دين به دنيا فروشى , نمى شناختند
مردمى كه از ميدان جهاد حسن بن على مى گريختند , منكر فضل و برترى او يا نا آشنا به بزرگوارى و آقائى او نبودند , همين بود كه او را براى دنياى خود خواسته بودند و سپس او را بر طبق خواسته ى خود
[١]- يعقوبى : ٢ / ١٩١ و روضه الشهداء : ١١٥