صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ١٦٦ - بحث و تحليل
آنست كه فقط عده ى سربازان لشكر مقدمه , پيش از حوادث فرار , ٤٨ هزار بوده است !
و اين به هيچ صورت مورد تائيد تاريخ نيست لشكر مقدمه در دوران فرماندهى عبيدالله بر آن , بيش از ١٢ هزار نبوده است و اين چيزى است كه در فرمان امام حسن به عبيدالله و هم در نصوص تاريخى بدان تصريح شده است
اساسا روايات( زهرى) در قضاياى مربوط به خاندان پيغمبر , سست ترين و آشفته ترين روايات است , مؤلف كتاب( در اسات فى الاسلام) او را( مزدور و حقوق بگير امويان) دانسته و همين كافى است
علاوه بر اينكه همين روايت زهرى نيز بدينگونه قابل توجيه است كه بگوئيم : منظور وى از لشكرى كه معاويه و عمر و اهل شام در كنار آن فرود آمده بودند , لشكر معاويه است نه لشكر قيس [١] و بنابرين , عدد( چهل هزار) مربوط به لشكر معاويه خواهد بود نه لشكر امام حسن و در صورتيكه اين عده را سپاهيان مزدور و مواجب بگير شام فرض كنيم و منظور وى را از جمله ى( : اهل شام) سپاهيان داوطلب معاويه بدانيم , روايت او با ديگر رواياتى كه در مورد عدد سپاه امام حسن و معاويه منافاتى نخواهد داشت
( - ٤ لشكر عظيم) تعبيرى است كه ابن ابى الحديد , آنجا كه از حركت امام حسن از( نخيله) به( دير عبدالرحمن) سخن مى گويد , درباره ى سپاه آنحضرت آورده و چنانكه ملاحظه مى كنيد اين , كلمه ئى مجمل و با عددى كه ما ذكر كرديم , قابل انطباق است چه , ١٦ هزار و
[١]- اين توجيه و تأويل از متن عربى روايت زهرى چندان دور نيست بنابرين , ناسازگارى آن با ترجمه ى فارسى آن روايت , نبايد موجب استبعاد اين احتمال گردد ( مترجم )