روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠٠ - ترجمه
اى يوقّر فى المجلس،و فراء گفت اصل كلمه از عزر است و آن منع و رد باشد و منه التّعزير التّأديب لأنّه يتأدّب به و يمتنع ممّا يمنع عنه به. وَ أَقْرَضْتُمُ اللّٰهَ قَرْضاً و قرضى نيكو يعنى مال بصدقه دهيد و بر خداى تعالى قرض كند [١]اميد آن را كه به از آن به [٢]او دهد و اصل قرض قطع بود قوله: قَرْضاً حَسَناً ،در او چند قول گفتند:يكى آنكه به طيبت نفس به دلخوشى دهد آنچه دهد قول ديگر آنكه منّت ننهد و ايذا نكند كما قال تعالى: ثُمَّ لاٰ يُتْبِعُونَ مٰا أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لاٰ أَذىً [٣]،و گفتهاند از حلال نفقه كند دون حرام و قرض گفت در مصدر اقرض و اقراض نگفت كقوله تعالى وَ اللّٰهُ أَنْبَتَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ نَبٰاتاً [٤]،و كما قال امرء القيس:
و رضت فذلّت صعبة اىّ اذلال
و قوله: لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ ،اين لام جواب قسم مضمر است مكفّر كنم سيّئات شما را يعنى اين افعال سبب كفّارۀ گناهان شما كنم و تحقيق آن باشد كه حقتعالى گفت چون ايشان [٥]به اين افعال و طاعات قيام كنند [٦]من گناهان ايشان بيامرزم به فضل و رحمت[خود] [٧]و اصل تكفير تغطيه و پوشش باشد و الكفر [٨]السّتر قال لبيد:
«فى ليلة كفر النّجوم غمامها»
و ايشان را به بهشتهايى برم كه در زير آن يعنى در زير درختان جويها مىرود فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذٰلِكَ مِنْكُمْ ،هركه پس ازين كافر شود از شما و ذٰلِكَ ،اشارت است به ميثاق فَقَدْ ضَلَّ سَوٰاءَ السَّبِيلِ ،او راه راست گم كرده باشد.
قوله: فَبِمٰا نَقْضِهِمْ مِيثٰاقَهُمْ ،حقتعالى به اين آيت رسول را-عليه السّلام- تسليت داد [٩]گفت اگر جهودان عصر [١٠]تو عهد و پيمان تو بشكافتند [١١]جهودان روزگار موسى هم [١٢]اين [١٣]كردند من ايشان را لعنت كردم و از رحمت خود دور كردم به [١٤]اينان
[١] .مر:كنيد.
[٢] .وز،تب،آج،لب:با.
[٣] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٦٢.
[٤] .سورۀ نوح(٧١)آيۀ ١٧.
[٥] .آج،لب:ندارد.
[٦] .مر:نمايند.
[٧] .اساس:ندارد،از وز افزوده شد.
[٨] .لت+و.
[٩] .مر+و.
[١٠] .لت:عهد.
[١١] .لت:بشكافند.
[١٢] .مر:نيز.
[١٣] .مر:همين.
[١٤] .لت:با.