فِيهٰا حُكْمُ اللّٰهِ و به نزديك شما مغيّر و مبدّل است گوييم روا باشد كه اين احكام كه ايشان در آن به داورى آمدند پيش رسول بر قاعده خود باشد تغيير و تبديل نكرده باشند دگر آن‌كه به نزديك ايشان محرّف و مبدّل نيست بايستى [١]تا برآن كار كردندى پس مراد آن باشد كه فيها حكم اللّٰه على زعمهم و بقولهم.

و«تولّي»انصراف باشد از چيزى و ترك او يقال تولّى عنه اذا اعرض عنه،و تولّى اليه اذا اقبل عليه و تولّى الامر بنفسه اذا لم يكله الى غيره و تولّيت فلانا اذا وليته و نقيضه تبرأت عنه.و قوله مِنْ بَعْدِ ذٰلِكَ ،پس از آن،و آن اشارت است [٣٩١-ر]به تحكيم ايشان رسول را براى آن‌كه ايشان نه با ايمان آمده‌اند بر تو [٢]،براى طلب رخصت آمده‌اند.

وَ مٰا أُولٰئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ ،و ايشان مؤمن نيستند دو قول گفتند.يكى آن‌كه ايشان چون مقرّ نه‌اند به نبوّت تو و كتاب تو كافراند،مؤمن نيستند كه مؤمن آن باشد [٣]كه به تو كه محمّدى ايمان دارد و قولى ديگر آن است كه ايشان به حكم تو مؤمن نه‌اند و تو را در آن حكم كه كنى تصديق نكنند و اعتقاد ندارند كه آن حكم از قبل خداست پس چگونه حاكم مى‌كنند تو را.

إِنّٰا أَنْزَلْنَا التَّوْرٰاةَ فِيهٰا هُدىً وَ نُورٌ ،آنگه حق‌تعالى گفت من تورات بفرستادم بر موسى-عليه السّلام- فِيهٰا هُدىً در آنجا بيان نبوّت محمّد است -عليه السّلام-و آن‌كه آن حق است و پيغامبر است و خاتم پيغمبران است و نيز بيان احكام زنا كن كه كرا از ايشان حد بايد زدن و كرا رجم بايد كردن وَ نُورٌ روشنى [٤]آن‌كه [٥]تاريك شد بر ايشان يعنى بيان آنچه مشكل شد بر ايشان و آن را به نور تشبيه كرد كه ظلمت بردارد.

يَحْكُمُ بِهَا ،يعنى به تورات،حكم كنند به آن،آن پيغمبران كه مسلمان باشند براى آنان كه جهودانند [٦]يعنى پيغامبرانى كه از پس موسى بودند و پيغامبر ما-

[١] .اساس:بائستى/بايستى.

[٢] .مر+بل.

[٣] .اساس،مت:نباشد،با توجه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٤] .مر:روشن است.

[٥] .وز،آج،لب،مر،لت:آنچه.

[٦] .اساس:جهودانيد،با توجه به وز تصحيح شد.