شعبى و زجّاج و طبرى گفتند حكم حاكم ثابت باشد بر ايشان و تخيير حاصل است اگر خواهد ميان ايشان حكم كند و اگر نخواهد [١]رد كند ايشان را به [٢]اهل ملّت خود تا بر ايشان حكم كنند و اين روايت از اميرالمؤمنين على كردند و اخبار ما بر اين وارد است.

و حسن و عكرمه و مجاهد و سدّى و حاكم [٣]و جعفر بن مبشّر [٤]و جبّايى گفتند اختيار منسوخ است بقوله: وَ أَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ [٥]،گفتند اين آيت تخيير را منسوخ بكرد و حكم به قرآن واجب كرد.

آنگه گفت اگر از ايشان عدول و اعراض كنى به تو هيچ زيان نتوانند [٦]كردن و اگر اختيار آن كنى كه از ميان ايشان حكم كنى حكم جز براستى و انصاف مكن كه خداى تعالى عادلان و منصفان را دوست دارد.يقال اقسط الرّجل اذا عدل و قسط اذا جار،و اصل كلمه كه ثلاثى است از جور است و همزه در او سلب و ازاله راست كقولهم عربت معدته و اعربتها اذا اصلحتها اى ازلت فسادها.

وَ كَيْفَ يُحَكِّمُونَكَ وَ عِنْدَهُمُ التَّوْرٰاةُ ،تو را [٧]چگونه حاكم كنند و به نزديك ايشان تورات است حكم خداى تعالى در آنجا [٨]و ايشان [٩]دعوى مى‌كنند كه ما آن را تصديق كرده‌ايم با آن‌كه چنين است از آن عدول كنند [١٠]و اعراض مى‌نمايند پس كتابى كه به آن ايمان ندارند و مردى را كه پيغامبر نشناسند به حكم او چگونه راضى باشند [١١]و او را چگونه حاكم كنند.

و آيت بر سبيل تسليۀ رسول-عليه السّلام-آمد و اعلام كرد [١٢]او به آن‌كه ايشان اگرچه آيند و نمايند كه ما تو را حاكم كرديم دروغ گويند چه ايشان به حكم تورات [١٣]راضى نيستند با آن‌كه كتاب ايشان است.اگر گويند چگونه گفت

[١] .وز:خواهد.

[٢] .آج،لب،مر،لت:با.

[٣] .آج،لب،مر،لت:حكم.

[٤] .وز:جعفر بن مسند.

[٥] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٤٩،وز+كه.

[٦] .مر:نتواند.

[٧] .لت:و او را.

[٨] .مر+است.

[٩] .آج،لب+در آنجا.

[١٠] .وز،آج،لب،مر،لت:مى‌كنند.

[١١] .مر:شوند.

[١٢] .وز،آج،لب،مر،لت:ندارد.

[١٣] .وز،لت+هم.