روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٨ - ترجمه
است ميان ايشان كه ميان امير و پاسبان تا مثال چنان آرند كه در سؤال آرند [١]و انّما مثال مسئله چنان باشد كه دو كس باشند از امرا كه يكى را بر يكى [٢]تفاوت بسيار نباشد آنگه گويند:لا يستنكف الامير الفلانىّ ان يفعل كذا و لا الامير الفلانىّ و اگرچه آنكه [٣]دومبار گويد او را فروتر بود از اوّل به مرتبه و لكن به اندكى [٤].جواب سهام [٥]از اين آن است كه ما نگوييم كه عيسى عليه السّلام و نه هيچ پيغامبر بهتر بود از همۀ فرشتگان [٦]جمله و انّما گفتيم هريكى از پيغمبران بهترند از هريك از [٧]فرشتگان آنگه گفت:
وَ مَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبٰادَتِهِ ،و هركس كه استنكاف و استكبار كند و ترفّع نمايد از عبادت او فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعاً ،او جمله را حشر كند بر خود يعنى خداى تعالى همه را جمع كند در جايى كه در آن جاى كس را حكمى نباشد مگر خداى را عزّ و جلّ،چنان كه گويند:امر فلان الى فلان القاضى،يعنى لا يملكه غيره و مورد آيت تهديد و وعيد است چنان كه گفت: إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ [٨]، وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ [٩]، وَ إِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ [١٠].
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ ،گفت:مرجع و محشر و مجمع خلقان از مؤمن و كافر و مطيع و عاصى با من است من [١١]هريك را بر وفق عمل خود مكافات كنم آنان كه مؤمنان باشند و عمل صالح و كار نيكو [١٢]كرده باشند [١٣]فَيُوَفِّيهِمْ مزد تمام دهم [١٤]ايشان را مزدشان و توفّيه مزد تمام به دادن باشد.و توفّى تمام بستدن باشد و نيز
[١] .همۀ نسخه بدلها بجز مت:آورد.
[٢] .لت:يكى را به يكى،مر:يكى از يكى.
[٣] .مر:دويم.
[٤] .لب:به اندك.
[٥] .تب،مت،مر:سيم،آج،لب:سيوم.
[٦] .تب،مر:فريشتگان،لت:فرشتهها.
[٧] .اساس،وز،مت:او،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٨] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٠٣.
[٩] .سورۀ آل عمران(٣)آيۀ ٨٣.
[١٠] .سورۀ آل عمران(٣)آيۀ ١٠٩،سورۀ انفال(٨)آيۀ ٤٤،سورۀ حج(٢٢)آيۀ ٧٦،سورۀ فاطر(٣٥)آيۀ ٤،سورۀ حديد(٥٧)آيۀ ٥.
[١١] .مر:بر.
[١٢] .مر:نيكوا.
[١٣] .اساس:باشد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[١٤] .مر:دهيم،لت:دهد.