عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٢
ديگران برس» اما بيشتر از اين چند جمله نتوانست بگويد كه در آغوش پدر، روح پاكش به ملأ اعلا پرواز كرد. «١» ه- توكل:
١- تعريف توكل عدهاى در گذشته مىپنداشتند كه توكل به خدا به اين معناست كه انسان، تنبلى را پيشه خود نمايد و انجام امور را به خدا واگذارد تا خدا به جاى او كارهايش را انجام دهد.
اما انقلاب اسلامى و نبرد قهرمانانه رزمندگان اسلام در مصاف با مزدوران استكبار جهانى، حقيقت تحرك آفرين و حماسى «توكل» را آشكار نمود. شهيد بزرگ اسلام، استاد مطهرى، رضوان اللَّه تعالى عليه درباره تعريف توكل مىفرمايد: «با تكيه بر خداوند، كارى را بر عهدهگرفتن و «توكلت على اللَّه» يعنى: اين كار را به عهده گرفتم و در اين وظيفه سنگينى كه به دوش گرفتهام، از خداوندكمك مىطلبم» «٢».
مرحوم علامه طباطبايى رحمة اللَّه عليه در مورد «توكل» و تعريف آن مىفرمايد: بشر براى موفقيت در زندگى مادى، به دو گونه «اسباب» نياز دارد: يكى اسباب طبيعى و ديگرى اسباب روحى. انسان براى رسيدن به هدف خود پس از آنكه علل و اسباب طبيعى آن را مهيا كرد، ديگر مانعى در راه وصول به هدف، جز مهيّا نبودن عوامل روحى از قبيل: سستى اراده، ترس، اندوه و ... ندارد و آن گاه كه قلب خود را با رابطههاى اتكا و توكل به درياى قدرت و عظمت الهى متصل كرد، اراده و ساير صفات روحى او، آن چنان قوى و نيرومند مىگردد كه مغلوب هيچ عامل ديگرى نمىشود، در نتيجه به موفقيّت قطعى و سعادت واقعى نائل مىگردد. «٣» پس انسان متوكل در راه خدا، هر چه ايمان و معرفتش به خداوند بيشتر و خالصتر باشد، اتصال و درجه اتكا و توكلش نيز قويتر خواهد بود، زيرا توكل يكى از اركان و