فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٢١١ - ظ

دست فرس بدو منتهى شده است.

(از معجم الفلكى)

ظِلِّ نِصفُ النَّهار

- (اصطلاح هيوى) رجوع شود به دوائر الارتفاع.

در بيست باب ملا مظفر آمده است كه ظل نصف النهار عبارت از سايه مقياسى است كه قائم بر سطح افق بوده در هنگامى كه آفتاب در غايت ارتفاع بوده يعنى در وقتى كه بر دائره نصف النهار بود نه بر سمت الرأس، زيرا اگر به سمت بود آن روز ظل نصف النهار معدوم بود و البته منظور از افق در اينجا افق حسى است نه حقيقى.

(از بيست باب ملا مظفر)

ظُلم‌

- (اصطلاح عرفانى) ظلم عبارت از نهادن چيزى است در غير محل خود و ظلمات بمعنى تاريكى است و در اصطلاح صوفيه كفر است كه پوشش از حق است و هواهاى نفسانى است كه موجب ستر عبد است از حق و گفته‌اند «الظلم هو التصرف فى ملك غيره بغير اذن مالكه و الجور انما يكون جورا لانه عدول عن الطريق الذى بين له» (از تعرف ج ١ ص ٢٢٢).

و بالجمله ستم كردن بر ديگران و ستم بر نفس، خروج از عدل و خروج از حق و به معنى شرك هم آمده است كه ميفرمايد: «سبحانك لا اله الا انت رب علمت سوء و ظلمت نفسى فاغفر لى و انت خير الغافرين» مولانا