فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٠١٦ - س

سَماك‌

- (اصطلاح نجومى و هيوى) و چهاردهمين منزل از منازل قمر بود و علامت آن يك ستاره است از اصغر قدر اول بر كف دست چپ عذرا از سماك اعزل بود.

(از بيست باب ملا مظفر)

سَماكُ الأعزَل‌

- اين اصطلاح نجومى و هيوى است و ستاره بود از ستارگان سنبله و بر اسطرلابات رسم شود و آن منزل ١٤ از منازل ٢٨ گانه قمر بود و بين سماك اعزل نيزه بود.

(از صور كواكب)

سَماكِ رامِح‌

- اين اصطلاح نجومى است و نام ستاره بود كه از جمله ستارگان عواء بود البته ستاره خارج صورت آن و آن را بدان جهت سماك گويند كه مرتفع بوده در ناحيه شمال و رامح گويند بدان جهت كه شبيه كوكبى است كه به آن عواء بود ...

سَماويّات‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد از سماويات موجودات و حوادث سماوى مانند كواكب و حركات و آثار آنها و ابر و باران و شهب و غيره ميباشد.

(از شفا ج ١ ص ١٨٥ ج ٢ ص ٥٠٦)

سَماحَة

- (اصطلاح اخلاقى) بذل چيزى است كه واجب نباشد و بذل از باب تفضل است (از كشاف ج ١ ص ٧٧).

سَمت‌

- (اصطلاح هيوى) نقطه تقاطع افق را با دايره ارتفاع را با افق سمت گويند و قوس سمت قوسى است از افق ميان يكى از دو نقطه سمت و يكى از دو نقطه مشرق و مغرب يعنى دو نقطه تقاطع معد النهار با افق كه خط ميان آنها خط مشرق مغرب است و تمام سمت قوسى است از افق ميانه نقطه سمت و نقطه شمال و جنوب و خطى كه ميان دو نقطه سمت فرض شود خط سمت خوانند.

قوسى كه از دايره ارتفاع ميان مركز كوكب است تا افق قوس تمام ارتفاع است ...

(رجوع شود به حاشيه التفهيم ص ١٨٤)

سَمتِ طَوالِع‌

- (اصطلاح هيوى و نجومى) و آن عبارت از جزئى از فلك البروج است بر افق مشرق و قوسى است از افق بين دايره نصف النهار بلد و دايره كه بطرف رءوس اهل و مردم آن و مردم مكه مرور كند.

سَمَطيَّه‌

- (اصطلاح كلامى) فرقه از شيعه‌اند ياران يحيى بن ابو سمط كه قائل به امامت محمد بن جعفرند نه موسى الكاظم (از درايه ص ١٤١)

سَمعَلَة

- (اصطلاح فقهى) سمع الله لمن حمده را گويند كه ذكر استقامت بعد از انحناء از ركوع است.

سَمع‌

- (اصطلاح فلسفى) سمع قوة مودعه در عصب مفروش در مؤخر صماخ را سمع گويند كه وسيله ادراك اصوات است.

(از اسفار ج ٣ ص ١٣١- دستور ج ٢ ص ١٨٠- اسفار ج ٤ ص ٤١، ٣، ٩٦)

سَمعُ الكيان‌

- (اصطلاح فلسفى) فن طبيعى فلسفه را سمع الكيان ناميده‌اند از آن جهت كه اول چيزى است كه از كون آموخته ميشود و بگوش ميرسد.

سُمعَه‌

- (اصطلاح اخلاقى) آنچه گفته‌