تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٢ - فروش اعيان متنجسه

منفعت حلال و مقصود باشد بيعش جايز است.

و اين مسئله بزودى در ذيل قسم دوّم از اشيائيكه بخاطر نداشتن منفعت اكتسابشان جايز نيست خواهد آمد.

سپس مى‌فرمايند:

و امّا اشيائيكه از اعيان مذكور استثناء شده‌اند پس آنها چهارتا بوده كه در طىّ چهار مسئله متذكّر آنها خواهيم شد:

شرح مطلوب‌

قوله: الاستدلال على ذلك: مشار اليه « ذلك » تحريم المعاوضة على الاعيان المتنجسّة مى‌باشد.

قوله: ثمّ اعلم انّه قيل بعدم الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: بعدم جواز المسوخ: مرحوم طريحى در مجمع البحرين فرموده:

مسخ تغيير دادن صورتى است به آنچه اقبح و زشت‌تر از آن باشد.

و مسوخ طبق روايتى كه در اين زمينه وارد شده عبارتند از:

ميمون، خوك، سگ، فيل، گرگ، موش، مارمولك، خرگوش، طاووس، و عموص (حيوان كوچكى است كه در آب زندگى مى‌كند و بگفته سهيلى يكنوع ماهى كوچك است)، جرّى (يكنوع ماهى است) خرچنگ، لاك‌پشت، خفّاش، روباه، خرس، يربوع (حيوانى است شبيه بموش) خارپشت.

قوله: كان محلّ التّعرّض له ما سيجيئ: ضمير در « له » به بيع مسوخ راجع است.

متن:

الاولى‌

يجوز بيع المملوك الكافر، أصليّا كان ام مرتدّا ملّيّا بلا خلاف ظاهر، بل ادّعي عليه الاجماع، و ليس ببعيد كما يظهر للمتتبّع في المواضع المناسبة لهذه المسألة كإسترقاق الكفّار، و شراء بعضهم من بعض.

و بيع العبد الكافر اذا أسلم على مولاه الكافر و عتق الكافرة و بيع المرتدّ، و ظهور كفر العبد المشترى على ظاهر الاسلام و غير ذلك.