تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢١ - نوع سوم از مكاسب محرمه

كلام صاحب ايضاح النّافع و تحسين مرحوم مصنّف نسبت بآن‌

صاحب ايضاح النّافع طبق حكايتى كه از ايشان شده در اينمقام كلامى ايراد نموده و نيكو فرموده و آن اينست:

عادت اصحاب و علماء بر اين جارى شده كه اين باب يعنى عدم جواز بيع امور بدون منفعت را عنوان نموده و اشياء خاصّ و معيّنى را بر سبيل مثال ذكر مى‌كنند حال از دو امر خارج نيست:

الف: آنكه حكم بعدم جواز بيع بخاطر آنستكه امثله مذكور عدم النّفع در آنها مفروض است كه در اينصورت نزاعى نبوده و همگان باين حكم معترف مى‌باشند.

ب: آنكه عدم جواز بيع امثله مذكور بخاطر آنستكه بيع آنها صحيح نيست زيرا محكوم هستند به عدم انتفاع در اينصورت بايد بگوئيم نسبت به بسيارى از اين مثالها منع متوجّه بوده و قبول نداريم كه داراى منفعت نباشند قهرا حكم به عدم جواز بيعشان صحيح نيست.

شرح مطلوب‌

قوله: و سائر الحشرات: كلمه « حشرات » جمع « حشره » است و آن عبارتست از حيوانات كوچك در روى زمين.

قوله: كالحيّات: جمع « حيّه » يعنى مار.

قوله: و العقارب: جمع « عقرب » يعنى كژدم.

قوله: و الفأر: بفتح فاء و سكون همزه يعنى موش.

قوله: و الخنافس: بر وزن « دراهم » جمع « خنفس » بضم و كسر خاء و آن حيوان كوچكى است برنگ سياه كه بوى متعفّن و نفرت‌آورى دارد و آن نوعى از سوسك مى‌باشد.

در كتاب حيوة الحيوان آورده:

اگر با رطوبت آن چشم را اكتحال كنند بينائى را زياد نموده و سفيدى را از