تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٨ - ذكر اخبار داله بر وجوب اعلام و ارشاد

نكته نمى‌توان مطلق استصباح را اجازه داد و چون هيچكدام از دو تقرير بر ديگرى ترجيحى ندارد لا جرم حكم مسئله بصورت احتمال و ترديد باقى مى‌ماند.

پس از آن مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

اگر در حكم مسئله و حرمت استصباح زير سقف به برائت رجوع كنيم هيچ اشكالى نداشته مگر آنكه از احتياط به دور بوده و نيز نشان دادن جرئت بر خلاف مشهور مى‌باشد.

رأى مرحوم علّامه حلّى و كلام مصنّف (ره)

مرحوم علّامه در كتاب مختلف الشّيعه مى‌فرمايند:

در اينمسئله بايد بين فرضى كه علم داريم به تصاعد اجزاء دهنيّه و صورتى كه چنين علمى نمى‌باشد تفصيل داد در فرض اوّل رأى مشهور صواب بوده و استصباح زير سقف حرام است ولى در صورت دوّم مطلقا استصباح جايز مى‌باشد.

مصنّف (ره) مى‌فرمايند:

اين رأى مرحوم علّامه مبتنى است بر ثبوت حرمت تنجيس سقف در حاليكه هيچ دليلى بر آن قائم نشده اگرچه از برخى كلمات اينطور استفاده مى‌شود كه تسالم و اجماع بر آن مى‌باشد و تقرير آن اينستكه:

ظاهرا تمام كسانيكه فرموده‌اند:

حكم به استصباح زير آسمان تعبّد بوده و بخاطر اينكه دود نجس، نجس است نمى‌باشد زيرا دود نجس طاهر و پاك است.

دليل را تسالم و اجماع قرار داده‌اند چه آنكه اگر اينحكم اجماعى و اتّفاقى نمى‌بود اولى و سزاوار چنين بود كه علّت تعبّد بآن را عدم حرمت تنجيس سقف بدانند نه طهارت دود نجس پس از اينكه علّت را پاك بودن دود نجس آورده‌اند مى‌توان كشف كرد كه دليل تعبّد بر حرمت تنجيس سقف همان اجماع و تسالم است.