تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٦ - نقل روايات داله بر حرمت بيع در مسئله سوم
اينستكه اخبار مانعه را بر كراهت حمل كنيم چه آنكه اخبار متعدّدى بر كراهت شاهد بوده همانطورى كه جماعتى از فقهاء نيز بآن فتوى دادهاند.
و روايت حلبى نيز شاهد بر آن است، در اين روايت راوى از امام عليه السّلام راجع به فروش عصير بكسيكه آنرا شراب درست مىكند سؤال مىنمايد؟
امام عليه السّلام مىفرمايند:
فروش آن بكسيكه سركهاش مىكند نزد من محبوبتر است ولى در عين حال به سازنده شراب هم اگر بفروشد اشكالى ندارد.
و نيز غير اين خبر از اخبار وارده ديگر.
يا مىتوان در مقام جمع بين اخبار متعارض ملتزم شد كه فروختن چوب بكسيكه آنرا صليب يا صنم درست مىكند حرام است زيرا ظاهر اخبار گذشته بر آن دلالت دارد ولى فروش انگور و شبه آن بكسيكه آنرا شراب درست مىكند اشكالى ندارد بدليل اخبار مجوّزه و حاصل آنكه اخبار مانعه را بر فروش چوب بكسيكه آنرا بت يا صليب درست مىكند بايد حمل نمود چون مورد آنها چنين مىباشد و اخبار مجوّزه را نيز در مورد خودش كه فروش انگور بكسيكه آنرا شراب درست مىكند بايد پذيرفت.
سپس مرحوم مصنّف مىفرمايند:
البتّه اين جمع اخير قولى است كه بتعارض اخبار فيصله مىدهد اگر آنرا قول بالفصل ندانيم چه آنكه آنانكه بيع را حرام دانسته بين بيع خشب و انگور و خرما فرقى نگذارده چنانچه كسانيكه بيع مزبور را تجويز كردهاند نيز بين آنها تفاوتى قائل نشدهاند.
شرح مطلوب
قوله: لانّ فيه اعانة على الاثم و العدوان: ضمير در « فيه » به بيع عنب راجع است.
قوله: و لا اشكال و لا خلاف فى ذلك: مشار اليه « ذلك » حرمت بيع مزبور مىباشد.
قوله: خبر ابن اذينة: اين روايت را مرحوم صاحب وسائل در ج (١٢) ص (١٦٩)