تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٣ - تضعيف استدلال باخبار بر حرمت انتفاع از روغن متنجس

عناوين نجسه مى‌باشد و پرواضح است كه « دهن » عنوان براى نجاست نبوده و در هيچيك از نجاسات دهگانه داخل نيست.

اگر گفته شود:

دهن متنجّس از مصاديق « ملاقى با نجس» بوده كه آن خود عنوانى است براى نجاست.

در جواب مى‌گوئيم:

اگرچه دهن متنجّس مصداق « ملاقى با نجس» بوده و اين عبارت عنوان براى نجاست است ولى در عين حال وجهى از وجوه نجاست در مقابل غير خود نمى‌باشد چنانچه هركدام از نجاسات دهگانه در مقابل ديگرى وجهى از وجوه نجاست مى‌باشند فلذا احدى از فقهاء ملاقى با نجس را عنوانى در مقابل عناوين نجسه قرار نداده‌اند مضافا بآنچه قبلا معلوم شد و گفتيم اگر ملاقى با نجس واجب الاجتناب بوده و منع از استعمال هرمتنجّسى لازم باشد لازمه‌اش تخصيص اكثر افراد و بيرون كردن آنها از تحت حكم اين عنوان مى‌باشد و استهجان اين امر مانع است از التزام بآن.

و از جمله اين اخبار، رواياتى است كه در آنها امر به اهراق مايعات ملاقى با نجاست و القاء حول و حوش روغن جامد و شبه آن شده و طرح آنرا لازم قرار داده‌اند و قبلا برخى از اين احاديث در مسئله دهن گذشت و بعضى ديگر از آنها در ضمن مسائل متفرّقه وارد گرديده مثل فرموده امام عليه السّلام:

يهريق المرق (آب گوشت متنجّس را دور بريزند).

و امثال اين عبارات.

اشكال و مناقشه در اين اخبار آنستكه طرح كنايه است از عدم انتفاع و در تناول و خوردن استفاده نكردن نه بكلّى دور ريختن و استعمال نكردن در هيچ موردى و شاهد ما بر اين مدّعا آنستكه از روغن جامد متنجّسى كه مأمور بطرحش هستيم يا از روغن زيتون متنجّس كه در اين اخبار مورد طرح واقع شده قطعا مى‌توان استفاده روشنائى نمود و بالاجماع استصباح جايز و مشروع است پس مقصود از (طرح) طرح روغن متنجّس از باقى و جدا كردنش از آنها بوده و بكار نبردن بقيّه براى اكل و آشاميدن مى‌باشد امّا اينكه نتوان آنرا صرف ساير مصارف و انتفاعات بنمائيم ابدا