تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٦ - ذكر اخبار داله بر وجوب اعلام و ارشاد

الدّهن، و ما اذا لم يعلم.

فوافق المشهور في الأوّل: و هو مبنيّ على ثبوت حرمة تنجيس السّقف، و لم يدلّ عليه دليل. و إن كان ظاهر كلّ من حكم بكون الاستصباح تحت السّماء تعبّدا، لا لنجاسة الدّخان، معلّلا بطهارة دخان النّجس: التّسالم على حرمة التّنجيس، و إلّا لكان الأولى تعليل التّعبّد به، لا بطهارة الدّخان كما لا يخفى.

ترجمه:

موضع سوّم‌

مشهور است بين اصحاب و علماء اماميّه كه روشن نمودن روغن متنجّس بايد زير آسمان باشد بلكه مرحوم ابن ادريس حلّى در كتاب سرائر فرموده:

استصباح و روشن كردن روغن متنجّس زير سقف ممنوع است و در آن اختلافى نيست.

و در كتاب مبسوط مرحوم شيخ طوسى آمده است:

اصحاب و علماء اماميّه روايت كرده‌اند كه روغن متنجّس را زير آسمان بايد روشن كرد نه زير سقف.

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

ولى اخبارى كه مقدّم شد با كثرتيكه داشته و جملگى در مقام بيان وارد شده‌اند از اين قيد ساكت بوده و از خارج نيز هيچ مقيّدى براى آنها قائم نشده مگر مرسله‌اى را كه شيخ عليه الرّحمه ادّعاء فرموده است.

البتّه ضعف اين مرسله بواسطه شهرتيكه محقّق و مسلّم بوده و اتفّاقى كه حكايت شده جبران و تدارك مى‌شود ولى بايد بگوئيم:

بفرض انجبار مرسله با شهرت و اجماع ياد شده را بپذيريم نهايتا امر مردّد مى‌باشد بين اينكه يا مطلقات سابق الذّكر را تقييد نموده و يا جمله خبريّه را بر استحباب و يا ارشاد حمل كنيم.

و تقرير ارشاد اينستكه معصوم عليه السّلام در اينجمله خبريّه بصدد آن هستند كه مكلّفين را باين حقيقت و واقعيّت رهنمود فرمايند كه روشن كردن روغن متنجّس‌