تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٤ - ذكر اخبار داله بر وجوب اعلام و ارشاد

اصحاب حديث مى‌گويند:

در هيچ حالى از حالات و براى هيچ نفعى از انتفاعات نمى‌توان از آن استفاده كرد نه استصباح و نه غير آن بلكه لازم است آنرا همچون شراب دور ريخت.

ولى ابو حنيفه گفته است مى‌توان آنرا در استصباح استفاده كرد و بهمين منظور نيز مطلقا فروخت.

و ابن داود مى‌گويد: اگر مايع روغن بوده باشد هيچ انتفاعى نمى‌توان از آن برد و اگر غير آن از انواع ديگر روغن باشد بمجرّد افتادن موش و مردنش در آن نجس نشده لذا تناول و آشاميدن روغن مزبور حلال است.

سپس مرحوم شيخ طوسى بعد از نقل اين اقوال فرموده:

دليل ما بر حكمى كه گفتيم اجماع فرقه محقّه شيعه و اخبار وارده از طرق ايشان مى‌باشد.

و مرحوم ابن ادريس در كتاب سرائر درباره حكم روغن متنجّس مى‌فرمايند:

روغن متنجّس را نمى‌توان در مصرف ماليدنى بكار برد چنانچه در هيچيك از اشياء بكار بردنش جايز نيست مگر استصباح زير آسمان.

و در جاى ديگر ادّعاء فرموده:

استصباح بواسطه روغن متنجّس زير سقف محظور و ممنوع است بدون آنكه در آن خلافى باشد.

و مرحوم ابن زهره پس از آنكه در مبيع شرط نموده كه بايد از اشيائى بوده كه داراى منفعت حلال باشد مى‌فرمايند:

اينكه در منفعت شرط نموديم حلال باشد بجهت آنستكه از منافع محرّم احتراز كرده باشيم و بايد توجّه داشت كه هرنجس غير قابل تطهير را مى‌توان در منفعت حرام داخل دانست و بدينوسيله حكم بحرمتش نمود مگر آنچه استثناء شده نظير بيع سگ تعليم داده شده بمنظور شكار و روغن زيتون نجس براى استصباح زير آسمان چنانچه اجماع علماء اماميّه بر آن است.

سپس بعد از اجماع براى جواز بيع روغن زيتون در مقام استدلال مى‌فرمايند:

حضرت نبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در استصباح زير آسمان اذن فرموده‌اند و