كتاب النكاح - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٣ - عنوان مسأله
تربيت بچّه شيرخوار را ندارد و لو از شير خشك براى تغذيه كودك استفاده كنند، همچنين در پرستارى بيماران هيچگاه مردان به اندازه زنان موفّق نبودهاند، حال اين عواطف رقيق گاهى سبب مىشود كه حاضر به شهادت به حق نباشند مثلًا در ناحيه قصاص يا حد و تعزير از روى رقّت قلب شهادت نمىدهند و عواطف، آنها را از شهادت به حق منع مىكند، به همين دليل خداوند شهادتشان را در اين امور نپذيرفته است. علاوه بر اين در مسائل جنائى شاهدها در معرض مشكلات و بلايايى از طرف محكومينِ در دعاوى هستند و اگر شاهد، مرد باشد قدرت دفاعى بيشترى دارد.
ما بايد دور از افراط و تفريط با بيان فلسفه احكام به صورت منطقى، جوابگوى هَجَماتى كه از گوشه و كنار، آگاهانه و يا ناآگاهانه پيش مىآيد باشيم و لازم نيست فلسفه تمام احكام را بدانيم؛ ولى تا آنجا كه مىتوانيم جوابگو هستيم و همچنين قول ندادهايم كه فلسفه تمام احكام را بدانيم، زيرا خيلى از احكام فلسفهاش روشن نبوده و در حدّ علم ما نيست و بسيارى از احكام فلسفهاش به مرور زمان روشن مىشود.
حديثى هم از امام رضا عليه السلام در ناحيه فلسفه عدم پذيرش شهادت نساء وارد شده است:
* ... عن الرضا عليه السلام فيما كتب اليه من العلل
(حكمت و فلسفه احكام)
و علّة ترك شهادة النساء لضعفهنّ عن الرؤية
(بمعنى كمبود ديد چشم نيست بلكه به اين معنا است كه مشاهده هلال براى آنها مشكلتر است چون بايد بر بالاى بامها و كوهها بروند كه براى زنان مشكل است)
و محاباتهنّ النساء فى الطلاق
(به سبب عواطف رقيقهاى كه دارند، راضى نمىشوند كه به سبب طلاق زن و مرد از هم جدا شوند)
فلذلك لا تجوز شهادتهنّ الّا فى موضع ضرورةٍ ... [١]
در مورد تفاوت عدد هم نكته همين است چون آنها تحت تأثير عواطف هستند گفته شده در جايى كه شهادت مىدهند بايد تعداد آنها بيشتر باشد تا احتمال تمايلات عاطفى كه مانع شهادت مىشود كمتر باشد و لذا شارع مقدس عدد را بالا برده تا ضريب تأثير عاطفه را كمتر كند.
[مسأله ٨: (فى صفات المرضعة)]
٩٦ مسأله ٨ (فى صفات المرضعة) ..... ٩/ ٢/ ٨١
مسألة ٨: يستحب أن يختار لرضاع الاولاد المسلمة العاقلة العفيفة الوضيئة، ذات الاوصاف الحسنة، فانّ للبن تأثيراً تامّاً فى المرتضع كما يشهد به الاختبار و نطقت به الاخبار و الآثار، فعن الباقر عليه السلام قال: «قال رسول اللّه صلى الله عليه و آله: لا تسترضعوا الحمقاء و العمشاء (ضعيف چشم) فانّ اللبن يَعدى»
و عن امير المؤمنين عليه السلام:
«لا تسترضعوا الحمقاء فانّ اللبن يغلب الطباع»
و عنه عليه السلام «انظروا من ترضع اولادكم فانّ الولد يشبّ عليه»
(ولد بر همان رضاع پرورش مىكند) الى غير ذلك من الاخبار المستفاد منها رجحان اختيار ذوات الصفات الحميدة خَلْقا و خُلْقا و مرجوحيّة اختيار اضدادهنّ و كراهة، لا سيّما الكافرة، و إن اضطرّ الى استرضاعها فليختر اليهوديّة و النّصرانيّة على المشركة و المجوسيّة و مع ذلك لا يسلّم الطفل اليهنّ و لا يذهبن بالولد الى بيوتهنّ، و يمنعها عن شرب الخمر و اكل لحم الخنزير و مثل الكافرة أو اشدّ كراهة استرضاع الزانية باللبن الحاصل من الزنا و المرأة المتولّدة من زنا، فعن الباقر عليه السلام «لبن اليهوديّة و النصرانيّة و المجوسيّة احبّ الىّ من ولد الزنا» و عن الكاظم عليه السلام «سئل عن امرأة زنت هى يصلح أن تسترضع؟ قال: لا يصلح و لا لبن ابنتها التى ولدت من الزنا».
عنوان مسأله:
اين مسأله در مورد آداب رضاع و داراى سه قسمت است:
١- صفات الكماليّة للمرضعة.
هل يجوز استرضاع الكافرة (اليهوديّة و النّصرانيّة و المجوسيّة و المشركة) ام لا؟
٣- هل يجوز الاسترضاع بلبن ولد الزنا؟
نكته: بهترين غذا براى بچّه شير مادر است و پيامبر مىفرمايد:
«ليس للصبى خير من لبن امّه» [٢]
، و بهترين شخص براى شير دادن، مادر بچّه است. اسلام اين را زمانى گفت كه مسائل امروزى روشن نشده بود، اكنون بعد از تحقيقات فراوان به اين نتيجه رسيدهاند كه بهترين غذا براى بچّه شير مادر است.
شير مرضعه هم شير مادر نمىشود چون بچّه از جنس بدن مادر است و شير هم از جنس بدن مادر است پس سازگارتر هستند.
يكى از مشكلاتى كه اطبا به آن اذعان دارند اين است كه بسيارى از زنان كه به سرطان سينه دچار مىشوند، بچه خود را شير نمىدهند و يا اينكه بسيارى از زنانى كه دچار سرطان رحم مىشوند به جهت سزارين و عدم تولّد طبيعى است.
[١] ح ٥٠، باب ٢٤ از ابواب شهادات.
[٢] ح ٥، باب ٧٨ از ابواب احكام اولاد.