روايات زيادى به همين مضامين وجود دارد كه همه اين تعابير اشاره به اين دارد كه شير سبب انتقال صفات مادر به بچه شيرخوار است. ائمّه معصومين عليهم السلام اين مسأله را در زمانى فرمودند كه اين مسائل هنوز ثابت نشده بود؛ ولى امروزه ثابت شده است كه غذا در روحيات شخص تأثير مى‌گذارد. غدّه‌هاى كوچكى در تمام بدن انسان وجود دارد كه سابقاً آنها را زائد مى‌دانستند؛ ولى امروزه با پيدايش «علم غدد» تأثير اين غدّه‌ها در بدن به اثبات رسيده است.

مثل «هيپوفيز» كه در زير مغز است و «تيروئيد» كه در زير گلو قرار دارد و غده «فوق كليوى» كه روى كليه است. سابقاً نقش اين غدد روشن نبود؛ ولى امروزه ثابت شده كه يكى از فرماندهان كشور بدن همين غده‌ها هستند. زيرا مايعاتى به نام هورمون از آن‌ها ترشّح مى‌شود كه در خون ريخته شده و تأثيرات مهمى در بدن مى‌گذارد و اگر فعّاليّت اين غده‌ها كند يا تند شود بدن دچار مشكلات عظيمى مى‌شود. مهم اين است كه مى‌گويند تراوش اين غدّه‌ها در اخلاق و روحيات اثر مى‌گذارد. يكى از دانشمندان معتقد است كه فعّاليّتهاى فكرى و اخلاقى و غددى به هم پيوسته‌اند. گاهى ممكن است تراوش غدّه‌اى سبب شجاعت، ترس، بى‌حوصلگى يا پرحوصلگى شود. پس ترشّح غدد در صفات تأثير مى‌گذارد البتّه نه اثرى در حد اجبار، تا گفته شود صفات اخلاقى انسان جنبه جبرى دارد و آثارِ تراوش هورمونهايى است كه از غدد خارج مى‌شود، بلكه زمينه است نه علّت تامّه.

روايات هم مى‌فرمايند كه‌

«انّ اللّبن يعدى»

يعنى وقتى لبن وارد بدن بچّه مى‌شود در بدن به غدّه‌ها وارد مى‌شود و به صورت هورمون از غده‌ها به خون ريخته شده و از طريق خون به مغز و اعضاى ديگر رفته و بر اخلاق و رفتار انسان تأثير مى‌گذارد و لذا فرموده‌اند كه بايد مراقب باشيد چه زنانى را براى شير دادن فرزندانتان انتخاب مى‌كنيد.

طايفه دوّم: رواياتى كه صفات خاصّى را بيان مى‌كند.

* ... قال لى أبو جعفر عليه السلام: استرضع بولدك بلبن الحسان‌

(داراى جمال)

و ايّاك و القباح‌

(از زنان قبيح المنظر بپرهيزيد)

فانّ اللّبن قد يعدى. [٤]

آيا جمال ظاهر مراد است يا جمال باطن؟ هر كدام كه مراد باشد شاهد بر اولويّت‌هايى است كه بايد مراعات شود.

* ... لا تسترضعوا الحمقاء

(دايه احمق انتخاب نكن)

و لا العمشاء

(مؤنّث «اعمش» كسى كه چشمش ضعيف است و خوب كار نمى‌كند)

فإنّ اللّبن يعدى‌ [٥]

آيا مراد ديد ظاهرى است يا از اينكه كنار «حمقاء» قرار گرفته نشان مى‌دهد كه ديد باطنى مراد است؟ هر كدام كه باشد شاهد بر اين است كه بايد مرضعه داراى صفات كامله روحى و جسمى و عقيدتى و فكرى باشد. ضمناً درس عبرتى هم براى ماست كه بايد مواظب غذاى خود باشيم‌ «فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‌ طَعامِهِ»‌ [٦] غذاى مشكوك و شبهه ناك نخوريم وقتى گفته مى‌شود كه‌

«ان اللبن يعدى»

در اين صورت قطعاً طعام هم اثر مى‌گذارد. اين تأثير به اندازه‌اى است كه روايتى مى‌فرمايد:

«لا تأكلوا فى فخّار مصر»

يعنى در ظرفهاى سفالى مصر غذا نخوريد چون ممكن است غيرت را تضعيف كند، چرا كه عزيز مصر بعد از آن كه جريان زليخا را شنيد گفت: «يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هذا وَ اسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخاطِئِينَ»‌ [٧] نهايت عكس العملش همين بود و همين اندازه غيرت نشان داد و لذا مى‌گويند اين نشان مى‌دهد كه در خاك آنجا تأثيرى است. حال تا چه اندازه كليّت دارد يا ندارد، و براى منطقه خاصّى‌

[١] ح ١، باب ٧٨ از ابواب احكام اولاد.

[٢] ح ٦، باب ٧٨ از ابواب احكام اولاد.

[٣] ح ٤، باب ٧٨ از ابواب احكام اولاد.

[٤] ح ١، باب ٧٩ از ابواب احكام اولاد.

[٥] ح ٤، باب ٧٨ از ابواب احكام اولاد.

[٦] آيه ٢٤، سوره عبس.

[٧] آيه ٢٩، سوره يوسف.