بدانيم، لانّ الموضوع تبدّل‌و شير عوض شده و ظاهر حال اين است كه شير براى شوهر دوّم است. در اينجا مشهور و معروف بلكه ادعاى اجماع هم از شيعه و سنّى شده، كه شير براى شوهر دوّم است و نشر حرمت نسبت به شوهر دوّم مى‌شود و اين احتمال كه شير براى شوهر اوّل باشد، قابل قبول نيست، چون خلاف ظاهر حال است.

[الثانى: أن يكون شرب اللبن بالامتصاص من الثدى‌]

١٢ شرايط الرّضاع (الثانى) ..... ٢/ ٧/ ٨٠

بحث در شرط اوّل از شرائط نشر حرمت به وسيله رضاع تمام شد و امّا شرط دوّم:

الثانى: أن يكون شرب اللبن بالامتصاص من الثدى، فلو وُجِر (بريزند) فى حلقه اللبن أو شرب المحلوب‌ (دوشيده شده) من المرأة لم ينشر الحرمة.

اقوال:

آنچه كه از كلمات علماى خاصّه استفاده مى‌شود، مشهور و معروف شرطيّت اين شرط (مكيدن از سينه) در نشر حرمتِ در رضاع است، در مقابل قليلى قائل به اين شرط نيستند.

مرحوم محقّق ثانى مى‌فرمايند:

و اختلفوا في اشتراط الامتصاص من الثدى، فالاكثر على اشتراطه، فلو احتلب اللبن ثم وجر فى حلق الرضيع لم ينشر الحرمة و قال ابن الجنيد: ينشر، و هو قول الشيخ فى المبسوط [١].

مرحوم صاحب جواهر مى‌فرمايد:

شيخ در يك جا گفته مكيدن از سينه شرط نيست؛ مع انّه قوى المشهور فى مواضع اخر. [٢]

پس جامع المقاصد فقط يك مورد از نظرات شيخ را ديده؛ ولى صاحب جواهر موارد ديگر را هم ديده است.

مرحوم نراقى بعد از بيان شهرت در مسأله مى‌فرمايد:

مرحوم فيض در مفاتيح از ابن جنيد متابعت كرده است‌ [٣].

به نظر مى‌رسد اكثريّت فقهاء عامّه، قائل به عدم شرطيّت مكيدن هستند؛ ولى ابن رشد دو قول را بيان كرده است كه قول به عدم شرطيّت اكثر است:

فانّ مالكا قال: يحرّم الوجور و اللدود (ريختن شير به گوشه دهان)، و قال عطاء و داوود: لا يحرّم‌ [٤].

نتيجه: مشهور در بين فقهاء ما شرطيت مكيدن از سينه است در نشر حرمت در رضاع و اقليّتى قائل به عدم شرطيّت هستند، و در بين عامّه مشهور عدم شرطيّت و قليلى قائل به شرطيّت شده‌اند.

ادلّه قول مشهور (شرطيّت مكيدن از سينه):

١- متبادر ذهنى از معنى رضاع:

بدون مكيدن شير از پستان رضاع صدق نمى‌كند، چون ظاهر رضاع اين است كه بايد از پستان باشد نه اينكه در شيشه بريزند و از آن بمكد. پس متبادر ذهنى از رضاع نوشيدن از پستان است و اگر از پستان نباشد، شك داريم كه رضاع است يا نه، كه در اين صورت اطلاقات‌

(يحرم من الرّضاع‌

... وَ أُمَّهاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ)‌ شامل اين مورد نمى‌گردد و جاى اصالة الحليّة است و نشر حرمت نمى‌شود.

٢- روايات:

در اين مورد سه روايت داريم:

* ... عن الحسن بن حذيفة بن منصور، عن عبيد بن زرارة، عن زرارة، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام قال: سألته عن الرضاع فقال: لا يحرم من الرضاع الّا ما ارتضعا من ثدى واحد حولين كاملين‌ [٥].

ابن الغضائري «حسن بن حذيفة بن منصور» را تضعيف مى‌كند و مى‌گويد: «ضعيفٌ جداً». البتّه ضعيف گفتن او چون سخت‌گير است فائده‌اى ندارد؛ ولى اگر تضعيف ابن غضائرى را نپذيريم، حدّ اقل اين است كه توثيق نشده و مجهول است، اثر مجهول هم با ضعيف يكى است، يعنى به اين سند نمى‌توان قناعت كرد.

دلالت حديث:

روايت دو اشكال دارد:

١- مشهور پانزده مرتبه شير خوردن را در نشر حرمت كافى مى‌دانند و «حولين كاملين» لازم نيست، بعضى توجيه كرده‌اند كه حولين كاملين يعنى «فى حولين كاملين» به اين معنى كه تا دوسالگى شير خوردن مؤثّر است. البتّه اين توجيه خلاف ظاهر است مخصوصاً كه لفظ «كاملين» دارد كه براى شير خوردن است پس اين روايت مشتمل است بر چيزى كه خلاف اجماع است.

٢- آيا «ثدى» در اينجا مفهوم دارد يا از قبيل قيد غالبى است؟

چرا كه بچّه معمولًا از پستان شير مى‌خورد و قيد غالبى مفهوم ندارد و دليل بر شرطيّت نمى‌شود، كما اينكه قيد «فِي حُجُورِكُمْ»‌ در

[١] جامع المقاصد، ج ١٢، ص ٢١١.

[٢] جواهر، ج ٢٩، ص ٢٩٤.

[٣] مستند، ج ١٦، ص ٢٥٨.

[٤] بداية المجتهد، ج ٢، ص ٣١.

[٥] ح ٨، باب ٥، از ابواب رضاع.