اَبوالْعَبّاسِ عَكَّري، احمد بن سعد بن غسّاني اندرشي (بعد از ٦٩٠ ـ ٦ ذيقعدة ٧٥٠ ق/ ١٢٩١ ـ ١٦ ژانوية‌ ١٣٥٠ م)، نحوي و عالم اندلسي، در برخي از منابع به وي نسبت عسكري داده شده كه بايد آن را تحريف عكري دانست (نك‌ : ابن حجر، ١/١٥٦؛ سيوطي، ١/٣٠٩) و اندرشي منسوب به اندرش شهري از توابع المريه بوده است (نك‌ : حميري، ٣١). ابوالعباس ابتدا در اندلس به كسب علم پرداخت، قرائات و ادبيات عرب را از محمد بن علي قرشي اندرشي و قاسم بن عبدالكريم غرناطي فرا گرفت و شاطبيه را در جامع مالقه نزد ابو عبدالله محمد بن محمد طنجي آموخت. همچنين در قرائت از ابوجعفر احمد بن حسن كلاعي بهره برد. پس از آن به مصر سفر كرد و نزد علاءالدين قونوي به تحصيل پرداخت و از ابوحيان اندلسي التسهيل ابن مالك را فرا گرفت (ابن جزري، ١/٥٥ ـ ٥٦؛ ابن رافع، ٢/١٢٨؛ ابن شاكر، ٦٥٥) و قرائات سبع را نزد تقي الدين صائغ خواند (ابن حجر، ١/١٥٧). سپس وارد دمشق شد و در همين دوره بود كه نزد قاسم ابن عساكر به تحصيل پرداخت و در خانقاه شمشاطيه اقامت گزيد (ابن رافع همانجا؛ ابن جزري، ١/٥٦). وي در آنجا به رياست جامع اموي نيز دست يافت (ابن رافع، ٢/١٢٩). در مورد تاريخ ورود وي به دمشق بايد گفت از آنجه كه ابوالعباس تا پيش از مرگ حدود ٣٠ سال در دمشق اقامت داشته، مي بايست قبل از ٧٢٠ ق به آنجا آمده باشد (ابن شاكر، همانجا).
گروهي نزد ابوالعباس تحصيل علم كردند، ولي از شاگردان او نام برده نشده است (ابن حجر، همانجا). وي در دمشق به گوشه نشيني و دوري از مردم روي آورد و در كنج عزلت به نسخه برداري از كتب و تأليف پرداخت و در همان شهر درگذشت و در قاسيون به خاك سپرده شد (ابن حجر، ابن شاكر، همانجاها). تنها اثر باقيمانده از او عمدة العلماء الاخبار في تحرير علوم الاخبار است كه گزيده اي از تهذيب الكمال مزّي است نسخه اي از آن در كتابخانة ملك تهران (ملك، ١/٥٠٨) موجود است. براي آثار يافت نشدة او به ابن رافع (٢/١٢٨ ـ ١٢٩)، مقريزي، (٢(٣)/٨١١) و بغدادي (١/١١٠ ـ ١١١) مي توان رجوع كرد.
مآخذ: ابن جزري، محمد بن محمد، غاي‌ـة الانهاي‌ـة، به كوشش گ. برگشترسر، قاهره، ١٣٥١ ق/١٩٣٢ م؛ ابن حجر، احمد بن علي، الدرر الكامن‌ـة، حيدرآباد دكن،‌ ١٣٩٢ق/١٩٧٢ م؛ ابن رافع سلامي، محمد، الوفيات، به كوشش صالح مهدي عباس و بشار عواد معروف، بيروت، ١٤٠٢ق/ ١٩٨٢ م؛ ابن شاكر كتبي، محمد، عيون التواريخ، حوادث سالهاي ٧٠٠ ـ ٧٦٠ ق، نسخة عكسي موجود در كتابخانة مركز؛ بغدادي،. هديه؛ حميري، محمدبن عبدالله، صف‌ـة جزيرة الاندلس، به كوشش لوي پرورانسال، قاهره، ١٩٣٧ م؛ سيوطي، بغي‌ـة الوعاة، به كوشش محمد ابوالفضل ابراهيم، قاهره، ١٣٨٤ ق/١٩٦٤ م؛ مقريزي، احمد بن علي، السلوك، به كوشش محمد مصطفي زياده، قاهره، ١٩٥٨ م؛ ملك، خطي.
سيمين محقق