دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٠٣٦

اَبوجَعْفَرْبْنِ حَبَش، ابوجعفر عبداللـه بن احمد بن عبداللـه بن حبش (حُبیش)، ستاره‌شناس و سازندۀ آلات نجومی. از زندگی، تاریخ تولد و وفات او اطلاعی در دست نیست. قراین امر و نیز بعضی نوشته‌ها نشان می‌دهد که وی به احتمال زیاد پسر احمدبن عبداللـه مروزی، ستاره‌شناس، معروف به حبش حاسب بوده است (سارتن، ١/٦٥٦؛ قس: ابن ندیم، ٢٧٥؛ قفطی، ٣٩٦؛ ابن طاووس، ٢٠٥). باتوجه به اینکه حبش حاسب پس از ٢٥٠ق/٨٦٤م، در ١٠٠ سالگی درگذشته، می‌توان گفت که ابوجعفر از دانشمندان سدۀ ٣ق/٩م بوده است (سارتن، همانجا؛ قس: زوتر، ٢٧-٢٨).
وی کتابی دربارۀ اسطرلاب داشته که ابن ندیم و قفطی (همانجاها) از آن با عنوان الاسطرلاب المسطح یاد کرده‌اند، اما در نسخه‌ای از آن که جزو مجموعه‌ای در پاریس نگهداری می‌شود، نام کتاب عمل الاسطرلاب المُبطَخ ذکر شده است (دوسلان، ٤٣٠, ٤٣٢).
مآخذ: ابن طاووس، علی بن موسی، فرج المهموم فی تاریخ علماء النجوم، قم، ١٣٦٣ش؛ ابن ندیم، الفهرست؛ سارتن، جورج، مقدمه بر تاریخ علم، ترجمۀ غلامحسین صدری افار، تهران، ١٣٥٣ش؛ قفطی، علی بن یوسف، تاریخ الحکماء، به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک، ١٩٠٣م؛ نیز:
De Slane; Suter, Heinrich, Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig, ١٩٠٠.
ابوالحسن دیانت