ترجمه عيون أخبار الرضا شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ مستفيد، حميد رضا - الصفحة ٥١٤ - باب ٢٤ سخنان حضرت رضا
مىكند كه مدّعى است تمام احاديث آن را از حضرت رضا شنيده است.
در مورد متن حديث هم بايد گفت: برخى از اين مطالب، زشت و منكر است مانند اينكه: اوّل كسى كه ما تحت داد كه بود؟! و چرا فلان جاى بز پيداست، و بسيار از ساحت مقدّس حضرت امير ٧ به دور است كه در زمان خلافت با آن همه مشاغل و آن همه دشمن، در مسجد كوفه بنشيند و به اين سؤالات هجو و ياوه پاسخ دهد، و بنظر مىرسد راوى خبر تنها نظر به بىاعتبار نمودن حضرت رضا ٧ نداشته است، بلكه از ترتيب سند پيداست كه قصدش اين بوده كه همه ائمّه را اهل اين لاطائلات و بيان آنها در مجلس درس، معرّفى نمايد. و ظاهرا همين نسخه احمد بن عامر باعث شده است كه ابو حاتم بن حبّان در باره حضرت رضا ٧ بگويد: «يروي عن آبائه العجائب كأنه كان يهمّ و يخطىء» (از پدرانش مطالب عجيبى نقل مىكند، گويا اهل وهم و خطا و نسيان بوده است) و بعد چند مثالى نيز براى آن مىآورد، و حافظ ابو الفضل مقدسى نيز احاديث آن حضرت را جعلى دانسته لكن ابن السّمعانىّ گويد: «و الخلل في رواياته عن رواته، فإنّه ما روي عنه إلّا متروك، و المشهور من روايته، الصّحيفة، و راويها مطعون فيه و كان الرّضا من أهل العلم و الفضل مع شرف النسب» (خلل در روايات او از ناحيه روات او است، زيرا افراد متروك الحديث از او حديث نقل كردهاند، و روايت مشهور او همان صحيفه است كه راوى آن مورد طعن واقع شده و ضعيف است و إلّا خود (حضرت) رضا از اهل علم و فضل بوده، و نسبى شريف داشته است) و لذا آنچه در اين كتاب از آن صحيفه (يعنى نسخه احمد بن عامر) آمده باشد بايد كاملا در آن دقّت شود كه آيا واقعا حديث امام معصوم است يا كذب و افتراء بر آن حضرت، و نيز از جمله مطالب ناصواب اين خبر مىتوان به اين نكته اشاره كرد كه در متن خبر، اوّلين شاعرى كه در روى زمين شعر گفته، آدم ابو البشر ذكر مىشود و شعرش را به