ترجمه عيون أخبار الرضا شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ مستفيد، حميد رضا - الصفحة ٣٠٠ - باب ١١ اخبارى كه در باب توحيد از امام رضا

«أظهرنى اللَّه على خصمي» (يعنى، خداوند مرا بر دشمنم پيروز گردانيد). در اينجا منظور از ظهور، فتح و غلبه است و ظهور خدا بر اشياء نيز چنين است.

وجه ديگرى نيز براى ظهور خداوند هست و آن اينكه: او براى هر كس كه او را بخواهد ظاهر و هيچ چيز بر خدا پوشيده نيست و تدبير هر چه ديده مى‌شود، به دست اوست، پس چه ظاهرى از خداوند ظاهرتر و آشكارتر است؟ تو، به هر كجا رو كنى، مصنوعات و مخلوقات او را مى‌بينى، و در وجود خودت، آثارى از او هست كه براى تو كافى است، ولى ظاهر در مورد ما مردمان به كسى گفته مى‌شود كه وجودش بارز و آشكار بوده، به وسيله حدّ و وصفش معلوم باشد، پس اسم مشترك است ولى معنى متفاوت.

و امّا باطن، به معنى «درون اشياء بودن» نيست به اين معنى كه درون اشياء غور و نفوذ كند. بلكه به اين معنى است كه به درون اشياء اطّلاع و آگاهى دارد و تدبير آن بدست اوست، مثل اين كه گفته مى‌شود: «ابطنته» يعنى از آن آگاه شدم و سرّ پنهان او را دانستم. ولى «باطن» در مورد آدميان به كسى اطلاق مى‌شود كه به درون اشياء رفته و پنهان شود، پس اسم مشترك است و معنى متفاوت.