انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩٩ - فوايد علوم تجربى

نسبت به خدا بيشتر مى‌كند؛ ولى به پاى علوم تجربى نمى‌رسد. علوم تجربى از جزئيات صحبت مى‌كند، از دقت صنع موجودات، بديع بودن آن‌ها، زيباى و جمال كائنات و نقطه‌هاى دقيقى ديگرى‌كه در آن‌ها مراعات شده است صحبت مى‌كند؛ جمال ذولجلال خدا را به نمايش مى‌گذارد.

بعضى از دانشمندان علوم تجربى كه به خدا ايمان نمى‌آورند، باطن‌شان خيلى سياه است و مى‌شود گفت كه آنان كثيف‌ترين انسان‌هاست؛ براى اين‌كه هر انسان عاقل اگر به علوم تجربى دقت كند عاشق خالق كائنات مى‌شود، ولو متخصّص علوم تجربى نباشد. اگر كسى مقدار معلومات در باره علوم تجربى داشته باشد، يقيناً عاشق جمال و جلال خالق موجودات تجربى هم نباشد. علوم تجربى علم، قدرت و حكمت خدا را به نمايش گذاشته است. بديع بودن موجودات، دقت صنع كائنات، ارتباطات اجزاى عالم، بر قرارى تعادل، همه از علم و حكمت خدا حكايت دارند. تمام اين‌ها توسط علوم تجربى بدست آمده است وقتى‌كه انسان به اين‌همه دقت صنع توجه مى‌كند عاشق خالق موجودات مى‌گردد. «وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ» اگر انسان به آيات خدا در زمين دقت كند و آن‌ها را به چشم معنوى ببيند، به وجود خالق و آفريدگار عالم يقين پيدا مى‌كند. وقتى‌كه اين همه دليل براى اثبات وجود خدا در كائنات و هم‌چنين در روى زمين وجود داشته باشد، بايد انسان به پروردگار عالم تسليم شود، بايد خدا را تسبيح كند. با وجود اين همه دليل عينى، اگر انسان در طول عمر خود كه فرض كنيم صدسال باشد، به‌طورى دائم و بدون وقفه خدا را تسبيح، تمجيد،