درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٣٣ - عدم دلبستگى به دنيا

- كه معتقدند هر چه نفس بيشتر زبون شود، انسان به سعادت واقعى نزديك‌تر است-، مخالفت و بيان مى‌كنند كه مراد از كرامت نفس، احترام به خود است و با عجب و تكبّر و خودخواهى متفاوت است.[١] به نظر ايشان برخورد با خود، بايد نهايتاً به يك باز يافتن مجدّد از خود واقعى بينجامد، نه اين كه مطلق سركوبى خود باشد و گرنه در اثر سركوبى شديد، گاهى كرامت نفس نيز از بين خواهد رفت.[٢] در اسلام، بر اعتدال در بين مردم توصيه شده است، چنان كه از امام صادق (ع) نقل شده است:

وَ لاتَكُنْ فَظّاً غَليظاً يَكْرَهُ النّاسُ قُرْبَكَ وَ لا تَكُنْ واهِناً يُحَقِّرُكَ مَنْ عَرَفَكَ.

تندخو و بدبرخورد مباش كه مردم نخواهند با تو معاشرت كنند، و خودت را آن قدر شُل و پست نگير كه هر كس تو را مى‌شناسد، تحقيرت كند.[٣]

چهار/ ٢. آثار توجّه به كرامت نفس‌

با توجّه به مقام بلند كرامت انسان و درونى‌سازى اين عقيده به عنوان يك اعتقاد و باور عميق، انتظار مى‌رود كه آن، منشأ انگيزش و اراده اخلاقى جدّى در افراد بشود. در منابع دينى، به وفور از آثار و پيامدهاى چنين نگرشى سخن به ميان آمده كه مربوط به حوزه‌هاى خاصّ رفتارى اند.

- عدم دل‌بستگى به دنيا

از روايات فهميده مى‌شود كه هر كس حقارت نفسانى داشته باشد و براى خود در واقع ارزشى قائل نشود، دنيا و مظاهرش در نظر او بزرگ و مهم جلوه كرده، شيفته آن خواهد شد و بر عكس اگر براى خود ارزش قائل باشد، دنيا در نظرش كوچك خواهد بود.[٤] امام باقر (ع) مى‌فرمايد:

[١]. يادداشت‌ها، ج ٦، ص ٤٨٥.

[٢]. همان، ص ٤٨٨.

[٣]. تحف العقول، ص ٣٠١.

[٤]. درآمدى بر روانشناسى تنظيم رفتار، ص ٣٤١.