درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٠ - لذت غيرمجاز
پيامبر خدا (ص) و نظاير آن كه فراواناند:
كان فيها [أي صُحُفِ إبراهيم (ع)] ...: على العاقِلِ ما لَم يَكُن مَغلوبا على عَقلِهِ أن يكونَ لَهُ ساعاتٌ: ساعَةٌ يُناجِي فيها رَبَّهُ عزّ و جلّ، و ساعَةٌ يُحاسِبُ نَفسَهُ، و ساعَةٌ يَتَفَكَّرُ فيما صَنَعَ اللّهُ عزّ و جلّ إلَيهِ، و ساعَةٌ يَخلُو فيها بِحَظِّ نفسِهِ مِنَ الحَلالِ؛ فإنّ هذهِ الساعَةَ عَونٌ لِتلكَ الساعاتِ و استِجمامٌ للقُلوبِ و تَوزِيعٌ لها.[١]
در صحف ابراهيم (ع) آمده است كه: خردمند، مادام كه خِردش از او گرفته نشده، بايد ساعاتى را براى خود در نظر گيرد؛ زمانى براى مناجات با پروردگارش، و زمانى براى محاسبه نفس، و زمانى براى انديشيدن در آنچه كه خداوند عزّوجلّ به وى ارزانى داشته است و زمانى براى كامجويى خود از راه حلال؛ زيرا اين زمان، كمكى است به آن سه زمان ديگر و مايه آسودگى و رفع خستگى دلها.
هر گونه تربيت كه به محروميتهاى شديد از امور لذّتبخش بينجامد، ممكن است عطش سيرىناپذيرى نسبت به آن موضوع ايجاد كند كه در صورت دستيابى به آن امر لذّتبخش، موقّتاً به هدف تبديل شود! اين جاست كه روايات يادآور مىشوند كه حتّى در طبيعىترين شرايط نيز استيفاى لذّت به طور كامل صورت نگيرد. حتّى در اخلاق غذا خوردن داريم كه قبل از سيرشدن كامل، مستحب است دست از غذا كشيده شود. در واقع، هرگونه قصد مبنى بر «اشباع شدن از لذّت «بر خلاف ظاهر امر مىتواند پُرمخاطره باشد.
در ادبيات معتادان، اين نكته وجود دارد كه اغلب مىگويند: «اگر فقط يكبار ديگر به طور كامل مصرف كنم، ديگر مصرف نخواهم كرد». در حالى كه نتيجه، عكس اين است. به طورى كه در احاديث هم به اين امر اشاره شده است كه چنين كسى، رضايت لازم را پيدا نخواهد كرد.[٢]
در مجموع مىتوان چنين نتيجه گرفت كه لذّتجويى صِرف، اگر هيچ توجيهى جز
[١]. الخصال: ص ٥٢٥، ح ١٣؛ معانى الأخبار: ص ٣٣٤، ح ١.
[٢]. امام على( ع):
لِلمُستَحلي لَذَّةَ الدُّنيا غُصَّةٌ؛ آن كه لذّت دنيا را شيرين يابد، به اندوه گرفتار مىآيد( مستدرك الوسائل، ج ١١، ص ٣٤٦، ح ١٣٢١٧).