درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٢٤ - ب تصحيح الگوى مواجهه نخستين
فَإِنَّما أنتَ فِي السِّجنِ فَتُريدُ أن تَكونَ فيهِ في سَعَةٍ؟ امّا عَلمتَ أنَّ الدُّنيا سِجنُ المُؤمِنِ؟[١]
همانا تو اكنون در زندان هستى. آيا مىخواهى درون آن، در گشايش باشى؟ آيا نمىدانى كه دنيا زندان مؤمن است؟
در اين بيان، به واقعيت زندگى- كه همان سختىهاى آن است- اشاره شده است. امام صادق (ع) با توجّه دادن آن شخص به اجتنابناپذيرى سختىهاى زندگى و با تصحيح انتظار وى از زندگى، توان مقاومت وى را بالا مىبرد و از فشار روانى وى مىكاهد. اين كاركرد توجّه به اين واقعيت است. تحمّلناپذيرى حوادث در افراد معتاد، به خاطر اين است كه از زندگى، انتظار راحتى بدون سختى را دارند و اين، ريشه در غير واقعى بودن شناخت آنها از دنيا دارد. آنچه مهارتهاى مقابله با سختىها را به وجود مىآورد و زندگى را براى آنان تحمّلپذير مىسازد، پذيرش اين واقعيت است كه سختىها اجتنابناپذيرند. اگر بدانند دنيا جاى راحتى نيست، راحت زندگى مىكنند و از ناملايمات، به تنگ نمىآيند و براى تسكين درد خود، به اعتياد نيز گرايش پيدا نمىكنند.
ب. تصحيح الگوى مواجهه نخستين
از مسائلى كه در آغاز يك مشكل وجود دارد، مواجهه نخستين با آن است. اين كه چگونه با ورود يك مشكل رو به رو شويم، نقش مهمّى در كاهش يا افزايش فشار روانى آن موقعيت دارد كه مىتواند مستقيماً در گرايش به اعتياد نقش داشته باشد. هنگام بروز مشكلات، معمولًا انسان با اصل آن و ورودش به زندگى مخالفت مىكند و براى برگرداندن آن مىجنگد. اين در حالى است كه سختىها بر اساس تقدير الهى و البته مصلحت انسانها رقم مىخورند. از اينرو، وقتى پديده ناخوشايندى فرا مىرسد، تا مأموريت خود را انجام ندهد و به اهداف خود دست نيابد، باز نخواهد گشت. از اينرو، هنگام رويارويى با يك پديده ناخوشايند، بيشتر به حذف حادثه مىانديشيم تا مديريت آن،
[١]. الكافى، ج ٢، ص ٢٥٠، ح ٦؛ مشكاة الأنوار، ص ٢٧١؛ بحار الأنوار، ج ٦٨، ص ٢١٩، ح ٩.