درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٠٨ - دو باور غلط تصور«بىپشتوانگى»
گرفتارىهايت به چه كسى اميد دارى؟ گفتم: حسن بن زيد. گفت: در اين صورت، بدان كه حاجتت برآورده نمىشود و به خواستهات نمىرسى. به كسى رو كن كه توان اين كار را دارد و بخشندهترين بخشندگان است و خواستهات را از او بخواه. وى به نقل از پسر عمويش جعفر بن محمّد از پدرش، از جدّش، از پدرش حسين بن على، از پدرش على بن ابى طالب (ع)، از پيامبر (ص) حديث بالا را براى محمّد بن عجلان روايت كرد. محمّد بن عجلان مىگويد: من به او گفتم: اى فرزند پيامبر خدا! اين حديث را برايم دوباره بگو. او سه بار آن را تكرار كرد. من گفتم: به خدا قسم كه از اين پس، از هيچ كس حاجتى نمىخواهم. ديرى نگذشت كه خداوند از نزد خود مرا روزى و بخششى عطا فرمود.[١]
بنا بر اين، هر كس به غير خدا توكّل كند، بىترديد نااميد خواهد شد و همين ناكامى در تحقّق خواستهها موجب نارضايتى خواهد شد. در مناجات خدا با حضرت موسى (ع) چنين آمده است:
لا ترج غيري، اتخذني جنة في الشدائد وحصناً لملمات الامور.[٢]
به كسى غير از من اميد نداشته باش. مرا در شرايط سخت، سپر و در بلاها دژ خود قرار ده.
البته مراد از تكيه نكردن بر غير خدا، استفاده نكردن از علل و اسباب مادى نيست؛ مراد، اعتماد نكردن به آنها و اثر را از آنها نخواستن است. روشن است كه بين استفاده و اعتماد، تفاوت وجود دارد.
دو. باور غلط: تصوّر «بىپشتوانگى»
از عواملى كه موجب نارضايتى در زندگى مىشود، تصوّر بىپشتوانگى يا احساس بىپشتوانگى است. كسى كه پشتوانهاى مطمئن نداشته باشد و يا تصوّر كند كه ندارد، دچار احساس ضعف و ناتوانى خواهد شد و با ناكامى و شكست رو به رو خواهد گشت. دليل آن نيز روشن است؛ از يك سو زندگى، پر از مسائل پيچيدهاى است كه گذر سالم و
[١]. الأمالى، طوسى، ص ٥٨٤، ح ١٢٠٨، الكافى، ج ٢، ص ٦٦، ح ٧.
[٢]. تحف العقول، ص ٣٦٦.