درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٨٥ - ب بازشناسى روزى مؤثر
ب. بازشناسى روزى مؤثّر
معمولًا انسانها در حوزه روزى، به دنبال روزى فراوان اند و فراوانى را نيز با مقياس خواستههاى سيرىناپذير و فزاينده خود طلب مىكنند و هر آنچه را كه غير از آن باشد، نمىپذيرند و از آن دچار فشار روانى مىشوند. اين وضعيت، با تقدير الهى ناسازگار است و موجبات نارضايتى از آن را فراهم مىآورد و در نتيجه، موجب گرايش به اعتياد مىگردد. تصوّر اين افراد آن است كه خوشبختى در داشتنِ روزى فراوان با مقياس خواستههاى من است و روزى كم، عامل بدبختى و ناشادكامى است. بررسىهاى اسلامى نشان مىدهد آنچه در روزى انسان، مهم است، «كفايت» است. لذا اسلام، نه «كثرت» را مىپذيرد و نه «قلّت» را. در روايات آمده كه فراوانى روزى، موجب طغيان و بيهودگى (لهو)، و كمى و قلّت آن، موجب بدبختى مىشود و اين هر دو با سعادت و شادكامى منافات دارد. پيامبر خدا (ص) سعادت انسان را در گرو روزى كافى مىداند:
قَد أفلَحَ مَن أسلَمَ، ورُزِقَ كَفافا، وقَنَّعَهُ اللهُ بِما آتاهُ.[١]
هر كس اسلام آورَد و به قدر كفاف روزى يابد و خداوند با آنچه به او مىدهد، قانعش سازد، رستگار مىگردد.
در روايات اسلامى، بهترين روزى، روزى كافى دانسته شده است.[٢] بر همين اساس، روزى اندك كافى، بهتر از فراوانِ غافل كننده دانسته شده است. پيامبر خدا (ص) با بيان يكى از واقعيتهاى نظام آفرينش مىفرمايد:
ما طَلَعَت شَمسٌ قَطُّ إلّا بُعِثَ بِجَنبَتَيها مَلَكانِ يُنادِيانِ- يُسمِعانِ أهلَ الأَرضِ إلَّا الثَّقَلَينِ-: يا أيُّهَا النّاسُ، هَلُمّوا إلى رَبِّكُم! فَإِنَّ ما قَلَّ وكَفى خَيرٌ مِمّا كَثُرَ وألهى.[٣]
[١]. صحيح مسلم، ج ٢، ص ٧٣٠، ح ١٢٥؛ سنن الترمذى، ج ٤، ص ٥٧٦، ح ٢٣٤٨.
[٢]. پيامبر خدا( ص):
خَيرُ الرِّزقِ ما يَكفي. مسند ابن حنبل، ج ١، ص ٣٦٤، ح ١٤٧٧؛ مسند أبو يعلى، ج ١، ص ٣٤٥، ح ٧٢٧؛ شُعَب الايمان، ج ١، ص ٤٠٦، ح ٥٥٢ و ج ٧، ص ٢٩٦، ح ١٠٣٦٩. خَيرُ الرِّزقِ ما كان يَوما بِيَومٍ كَفافا ( الفردوس، ج ٢، ص ١٨٠، ح ٢٩٠٧. نيز، ر. ك: شرح نهج البلاغة، ابن ابى الحديد، ج ٢٠، ص ٣٠١، ح ٤٤٠ و ص ٣٠١، ح ٤٤٣؛ غرر الحكم، ح ٥٠٣٤).[٣]. مسند ابن حنبل، ج ٨، ص ١٦٨، ح ٢١٧٨٠؛ المستدرك على الصحيحين، ج ٢، ص ٤٨٣، ح ٣٦٦٢. نيز، ر. ك: الاختصاص، ص ٢٣٤؛ قرب الإسناد، ص ٣٩، ح ١٢٥؛ بحار الأنوار، ج ١٠٣، ص ٣٤، ح ٦٤.