درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى
(١)
مقدمه دكتر همايون هاشم
١١ ص
(٢)
مقدمه«پژوهشكده اخلاق و علوم انسانى» دار الحديث
١٣ ص
(٣)
درآمد
١٥ ص
(٤)
روششناسى پژوهش
١٥ ص
(٥)
سببشناسى گرايش به اعتياد
١٦ ص
(٦)
الگوى پيشگيرى از اعتياد
١٧ ص
(٧)
نگاه جامع به عناصر پيشگيرى
٢١ ص
(٨)
زمينههايى براى تحقيقات روانشناختى
٢١ ص
(٩)
فصل اول لذتجويى و اعتياد
٢٣ ص
(١٠)
1 نقش لذتجويى در گرايش به اعتياد
٢٣ ص
(١١)
2 تحليل و بررسى
٢٦ ص
(١٢)
3 راه چاره
٢٧ ص
(١٣)
الف تغيير رويكرد
٢٧ ص
(١٤)
تغيير رويكرد در روانشناسى
٢٩ ص
(١٥)
دو رويكرد اسلام
٣٠ ص
(١٦)
سه نقد لذتگرايى
٣٦ ص
(١٧)
لذت مجاز
٣٦ ص
(١٨)
لذت غيرمجاز
٣٩ ص
(١٩)
تعديل لذتجويى
٤١ ص
(٢٠)
يك روش تنظيم رغبت(زهد)
٤٢ ص
(٢١)
مدل چندوجهى تغيير رغبت
٤٥ ص
(٢٢)
شناخت ماهيت دنيا و آخرت
٤٦ ص
(٢٣)
پايدارى و ناپايدارى
٤٧ ص
(٢٤)
پيامدها
٤٩ ص
(٢٥)
نقص و ارزش
٥٠ ص
(٢٦)
دو روش«مرگيادى»
٥١ ص
(٢٧)
ج ايجاد و تقويت فلسفه خير
٥٤ ص
(٢٨)
يك ايمان به تقدير
٥٥ ص
(٢٩)
دو خير بودن تقديرهاى خداوند
٥٨ ص
(٣٠)
اصلاح نظام ارزيابى
٦٢ ص
(٣١)
استفاده از نمونهها
٦٤ ص
(٣٢)
خلاصه بحث
٦٥ ص
(٣٣)
فصل دوم نارضايتى و اعتياد
٦٧ ص
(٣٤)
1 نارضايتى، عامل گرايش به اعتياد
٦٧ ص
(٣٥)
2 رضامندى، عامل پيشگيرى از اعتياد
٦٩ ص
(٣٦)
الف فلسفه خير و رضامندى از زندگى
٦٩ ص
(٣٧)
ب خيرشناسى
٧٢ ص
(٣٨)
ج تنظيم انتظارات
٧٤ ص
(٣٩)
يك هماهنگسازى انتظارات با واقعيتها
٧٥ ص
(٤٠)
دو واقعيتشناسى، لازمه هماهنگسازى
٧٦ ص
(٤١)
اين جا دنياست؛ بهشت نيست!
٧٧ ص
(٤٢)
زندگى، سختى دارد!
٧٩ ص
(٤٣)
دنيا گذرگاه است!
٨٢ ص
(٤٤)
دنيا ناچيز است!
٨٣ ص
(٤٥)
دنيا ناپايدار است!
٨٦ ص
(٤٦)
د تنظيم آرزوها
٨٨ ص
(٤٧)
يك آرزوى طولانى، عامل نارضايتى
٨٩ ص
(٤٨)
دو منطقى كردن آرزوها
٩٠ ص
(٤٩)
ه تنظيم ديدگاه نسبت به روزى مقدر
٩٢ ص
(٥٠)
رضايت به روزى، عامل كاهش گرايش به اعتياد
٩٣ ص
(٥١)
و تنظيم معناى زندگى
٩٨ ص
(٥٢)
يك بىمعنايى، عامل نارضايتى
٩٨ ص
(٥٣)
دو ابعاد معنا
١٠٠ ص
(٥٤)
فقدان معنا
١٠٠ ص
(٥٥)
ناتمام بودن معنا
١٠١ ص
(٥٦)
معناى واقعى
١٠٥ ص
(٥٧)
ز تنظيم تكيهگاه
١٠٥ ص
(٥٨)
يك تكيهگاه غير خدايى
١٠٦ ص
(٥٩)
دو باور غلط تصور«بىپشتوانگى»
١٠٨ ص
(٦٠)
سه باور و انتخاب صحيح «خدا - تكيهگاهى»
١٠٩ ص
(٦١)
عوامل تقويت توكل
١١٤ ص
(٦٢)
خلاصه بحث
١١٨ ص
(٦٣)
فصل سوم بيتابى و اعتياد
١١٩ ص
(٦٤)
1 ناشكيبايى، عامل گرايش به اعتياد
١١٩ ص
(٦٥)
2 شكيبايى، عامل پيشگيرى از اعتياد
١٢٠ ص
(٦٦)
3 عوامل شكيبايى
١٢٢ ص
(٦٧)
الف تصحيح الگوى انتظار از دنيا
١٢٣ ص
(٦٨)
ب تصحيح الگوى مواجهه نخستين
١٢٤ ص
(٦٩)
ج تصحيح تفسير از بلا
١٢٦ ص
(٧٠)
يك تفسير بلاى اهل ايمان
١٢٨ ص
(٧١)
دو تفسير ثروت اهل عصيان
١٢٩ ص
(٧٢)
د تنظيم تصوير از آينده
١٣٢ ص
(٧٣)
ه تصحيح الگوى ارزيابى از حال
١٣٤ ص
(٧٤)
و تصحيح ارزيابى از ديگران
١٣٦ ص
(٧٥)
فصل چهارم ناسپاسى و اعتياد
١٣٧ ص
(٧٦)
1 احساس محروميت، عامل گرايش به اعتياد
١٣٧ ص
(٧٧)
2 سپاسگزارى، به مثابه روش پيشگيرى
١٣٨ ص
(٧٨)
الف ناسپاسى و افزايش احساس محروميت
١٤١ ص
(٧٩)
ب داشتهشناسى، راهبرد شكرگزارى
١٤٣ ص
(٨٠)
يك اصلاح تفسير از فقر و غنا
١٤٥ ص
(٨١)
دو اصلاح فهرست داشتهها
١٤٦ ص
(٨٢)
سه توجه به داشتههاى ناپيدا
١٤٨ ص
(٨٣)
چهار مديريت مقايسهها
١٥٠ ص
(٨٤)
پنج تنظيم آرزوها
١٥٣ ص
(٨٥)
خلاصه بحث
١٥٤ ص
(٨٦)
فصل پنجم نشاطجويى و اعتياد
١٥٧ ص
(٨٧)
1 نشاطجويى، عامل گرايش به اعتياد
١٥٧ ص
(٨٨)
2 نشاط مثبت، عامل پيشگيرى
١٥٩ ص
(٨٩)
الف هيجانات حسى و مادى
١٦١ ص
(٩٠)
جمعبندى
١٦٧ ص
(٩١)
ب لذت و هيجانات معنوى
١٦٨ ص
(٩٢)
يك انس با خدا
١٦٩ ص
(٩٣)
دو ياد خدا(ذكر)
١٧٠ ص
(٩٤)
سه ايمان و باور صادق به خدا
١٧١ ص
(٩٥)
چهار دعا و مناجات با خدا
١٧٢ ص
(٩٦)
پنج خواندن قرآن
١٧٣ ص
(٩٧)
شش نماز
١٧٤ ص
(٩٨)
ج شروط شادى و هيجان
١٧٥ ص
(٩٩)
فصل ششم زيادهخواهى و اعتياد
١٨١ ص
(١٠٠)
1 زياده خواهى، عامل گرايش به اعتياد
١٨١ ص
(١٠١)
2 الگوى اسلامى روزى
١٨١ ص
(١٠٢)
الف تأمين كردن روزى
١٨١ ص
(١٠٣)
ب بازشناسى روزى مؤثر
١٨٥ ص
(١٠٤)
ج اطمينان به روزى
١٨٨ ص
(١٠٥)
د اصلاح منبع استغنا
١٩١ ص
(١٠٦)
ه تنظيم احساس نسبت به درآمد
١٩٣ ص
(١٠٧)
فصل هفتم ناخويشتندارى و اعتياد
٢٠١ ص
(١٠٨)
1 خويشتندارى در تحقيقات اعتياد
٢٠١ ص
(١٠٩)
2 تقويت خويشتندارى، عامل پيشگيرى از اعتياد
٢٠٥ ص
(١١٠)
الف عقل، عامل محورى خويشتندارى
٢٠٦ ص
(١١١)
ب فرآيند خويشتندارى
٢٠٩ ص
(١١٢)
ج اصول عملى تقوا
٢١١ ص
(١١٣)
يك پيامدشناسى
٢١١ ص
(١١٤)
يك/ 1 راههاى پيامدشناسى
٢١١ ص
(١١٥)
حزم(دورانديشى)
٢١٤ ص
(١١٦)
يك/ 2 مكانيزمهاى تأثير پيامدشناسى
٢١٦ ص
(١١٧)
رجا
٢١٧ ص
(١١٨)
آسيبشناسى بيم و اميد
٢١٨ ص
(١١٩)
دو حيا
٢١٩ ص
(١٢٠)
سه محبت
٢٢٠ ص
(١٢١)
سه/ 1 روش برانگيختن محبت
٢٢٤ ص
(١٢٢)
چهار احترام به خود
٢٢٦ ص
(١٢٣)
چهار/ 1 كرامت انسان
٢٣٠ ص
(١٢٤)
چهار/ 2 آثار توجه به كرامت نفس
٢٣٣ ص
(١٢٥)
عدم دلبستگى به دنيا
٢٣٣ ص
(١٢٦)
خويشتندارى
٢٣٥ ص
(١٢٧)
فهرست منابع
٢٣٧ ص
(١٢٨)
يادداشتها
٢٤٥ ص
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص

درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٨٩ - ج اطمينان به روزى

مى‌رسد. خداوند منّان و بخشنده، از او غافل نيست و او را محروم نساخته است؛ اگرچه در دلِ تخته‌سنگى سياه و خشك و يا در ميان صخره‌اى سخت باشد.[١]

همچنين به پرندگانى مثل: كلاغ و عقاب و كبوتر و شترمرغ اشاره مى‌كند و معتقد است كه خداوند، روزى همه آنها را ضمانت كرده است.[٢]

اين نكات آموزنده، نشان مى‌دهند كه نگران بودن براى روزى، بى‌مورد است. از اين رو، پيامبر (ص) به ابن مسعود مى‌فرمايد:

يَابنَ مَسعودٍ! لا تَهتَمَّ لِلرِّزقِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعالي يَقولُ:

(وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها)

وقالَ:

(وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ).[٣]

اى ابن مسعود! براى روزى، اندوه مخور؛ چرا كه خداوند متعال مى‌فرمايد: (هيچ جنبنده‌اى در زمين نيست مگر روزى آن باخداست). و فرمود: (روزى شما و آنچه به شما وعده داده است، در آسمان است).

وضع خود انسان نيز شگفت‌انگيز است. ما اكنون نگران روزى خود هستيم و حال آن‌كه سه مرحله پيش از آن وجود داشته كه بدون اطلاع ما خداوند، روزى ما را رسانده است. لذا شايسته نيست اكنون نسبت به او سوءظن داشته باشيم. مرحله نخست، هنگامى است كه انسان در رَحِم مادر قرار دارد؛ در جايگاهى آرام كه هيچ سرما و گرمايى او را نمى‌آزارد و خدا روزى‌اش را مى‌رساند. مرحله دوم، دوران نوزادى است كه هرچند ناتوان است، ولى غذاى او از شير مادر تأمين مى‌شود و كسى هست كه او را تر و خشك كند. و مرحله سوم، دوران پس از شيرخوارگى است كه روزى او بدون تلاش، از دست‌رنج والدين تأمين مى‌گردد و مشمول مهربانى و دلسوزى آنان قرار مى‌گيرد، حتّى او را بر خودشان‌


[١]. امام على( ع):

انظروا إلي النملة في صغر جثتها و لطافة هيئتها، لا تكاد تنال بلحظ البصر( النظر) ... مكفول برزقها مرزوقة بوفقها، لا يغفلها المنان و لا يحرمها الديان ولو في الصفا اليابس و الحجر الجامس‌ ( نهج البلاغه، خطبه ١٨٥).

[٢]. امام على( ع):

فهذا غرا ب و هذا عقاب و هذا همام و هذا نعام، دعا كل طائر باسمه و كفل له برزقه‌ ( همانجا).

[٣]. مكارم الأخلاق، ج ٢، ص ٣٥٦، ح ٢٦٦٠.