استَغنِ بِغَناءِ اللّه يُغنِكَ اللّهُ. فَقُلتُ: وما هُوَ يا رَسولَ اللّه؟ فَقالَ: غَداءُ يَومٍ وعَشاءُ لَيلَةٍ، فَمَن قَنِعَ بِما رَزَقَهُ اللّه فَهُوَ أغنَى النّاسِ.[١]

با توانگرى‌اى كه خدا به تو مى‌دهد، توانگر شو. گفتم: اى پيامبر خدا! آن چيست؟ فرمود: «صبحانه يك روز و غذاى شام يك شب. پس هر كه به آنچه خدا روزى‌اش نموده، قناعت ورزد، توانگرترينِ مردم است».

امام على (ع) قناعت به كفاف را مايه آسايش روحى فرد مى‌داند و مى‌فرمايد:

مَنِ اقتَصَرَ عَلى بُلغَةِ الكَفافِ فَقَدِ انتَظَمَ الرّاحَةَ، وتَبَوَّأَ خَفضَ الدَّعَةِ.[٢]

هر كه به قدر كفاف بسنده كند، آسوده به سر مى‌بَرد و در گشايشِ آسايش جاى مى‌گيرد.

به گزارش پيامبر خدا (ص) بر نخستين درِ بهشت نوشته شده است كه هر چيزى چاره‌اى دارد و چاره زندگى، چهار چيز است كه يكى از آنها قناعت است.[٣] گواراترين زندگى، از آنِ كسى است كه به روزى خدا قانع و از آن راضى باشد.[٤] از امام صادق (ع) نقل شده كه لقمان به فرزند خود گفت:

اقنَع بِقَسمِ اللَّهِ لَكَ يَصفُ عَيشُكَ.[٥]

به آنچه خدا قسمت تو كرده، قانع باش، تا زندگى‌ات باصفا شود.

رسيدن به حيات طيبه، از آرزوهاى اهل ايمان است. مرحوم شريف رضى مى‌گويد: از امير مؤمنان (ع) تفسير آيه شريف‌ (فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً)[٦] را پرسيدند و ايشان در پاسخ فرمود: «حيات طيبه، قناعت است».[٧]

[١]. الأمالى، طوسى، ص ٥٣٦، ح ١١٦٢؛ بحار الأنوار، ج ٧٧، ص ٨٨.

[٢]. الكافى، ج ٨، ص ١٩، ح ٤، كتاب من لايحضره الفقيه، ج ٤، ص ٣٨٥، ح ٥٨٣٤.

[٣]. پيامبر خدا( ص): ...

فعلى اوّل باب منها( الجنة) مكتوب ... لكل شي‌ء حيلة و حيلة العيش اربعة خصال؛ القناعة و بذل الحق و ترك الحقد و مجالسة اهل الخير ( بحار الأنوار، ج ٨، ص ١٤٤، ح ٦٧).

[٤]. امام على( ع):

القناعة أهنأ عيش‌ ( غرر الحكم، ح ٩٠٧٣؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ٢٣)؛ إن أهنأ الناس عيشاً من كان بما قسم الله له راضياً ( غرر الحكم، ح ٩٠٧٧؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ١٤٣).

[٥]. قصص الأنبياء، ص ١٩٥، ح ٢٤٤.

[٦]. سوره نحل، آيه ٩٧.

[٧]. نهج البلاغه، حكمت ٢٢٩. نيز ر. ك: الأمالى، طوسى، ص ٢٧٥، ح ٥٢٤.