درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٧ - الف تغيير رويكرد
تصريح شده كه مترفين، دشمنان دين و پيامبراناند[١] و سرانجامى شوم و دردناك دارند.[٢] به همين جهت، از نازپروردگى[٣] و همنشينى با آنان[٤] پرهيز داده شده است.
جالب اين كه بر اساس متون اسلامى، كسانى كه در روزگار خوشايند زندگى، دچار اين گونه لذّتهاى منفى مىشوند، در روزگار ناخوشايند نيز دچار نااميدى، ناسپاسى و بىتابى مىگردند. بر اساس آيات قرآن كريم و روايات اسلامى، دست كم پنج الگوى واكنش در دو موقعيت خوشايند و ناخوشايند وجود دارد كه طرح و بررسى آنها از عهده اين نوشتار خارج است.[٥] آنچه مهم است اين كه حاكميت لذّتجويى، از سويى موجب بروز خوشگذرانى در خوشايند زندگى، و از سوى ديگر، موجب بروز بىتابى در ناخوشايندها مىگردد؛ و اين دو، زمينه گرايش به اعتياد را فراهم مىآورند.
٣. راه چاره
همان گونه كه مشهود است، همه اين نظريهها به نوعى لذّتگرايى را در شروع و يا تداوم مصرف مواد، دخيل مىدانند. اين نشان مىدهد كه براى پيشگيرى از گرايش به اعتياد و يا درمان آن، مسئله الگوى لذّتجويى، نقش مهمّى دارد. لذا مىتوان با تبيين نظريه اسلامى در تصحيح برخورد با لذّت و امور خوشايند، در مواقع لزوم، تمايل به لذّت بردن صِرف را كاهش داد و در نهايت، به سمت لذّتهاى جهتدار و مثبت و متعالى سوق داد.
در اين باره، دو راهكار اساسى وجود دارد: يكى تغيير رويكرد و ديگرى تعديل لذّتجويى. در ادامه به بررسى اين دو مسئله مىپردازيم:
الف. تغيير رويكرد
براى پيشگيرى از اعتياد بايد رويكرد را تغيير داد. تا رويكرد افراد تغيير نكند، امكان گرايش
[١]. ر. ك: توسعه اقتصادى بر پايه قرآن و حديث، ص ١٠٠٠
( المترفون أعداء الانبياء).[٢]. ر. ك: همان، ص ١٠٠٧( عاقبة الترف)؛ دانشنامه ميزان الحكمه، ج ٣ ص ١٥٨( الاتراف).
[٣]. ر. ك: توسعه اقتصادى بر پايه قرآن و حديث، ص ٩٨٨( التحذير من الترف).
[٤]. ر. ك: همان، ص ١٠٠٣( التجافي عن مجالسة المترفين).
[٥]. ر. ك: الگوى اسلامى شادكامى، زير چاپ.