درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٣٠ - دو تفسير ثروت اهل عصيان
به خوبى مىتوان در داستان قارون ديد. قارون از ثروت فراوانى برخوردار بود كه فقط كليد گنجهاى او را چند انسان نيرومند حمل مىكردند.[١] او زندگى اشرافى و خيرهكنندهاى داشت. مردم با ديدن زندگى او، آن را «بهرهاى بزرگ» مىدانستند و با نگاهى حسرتآميز، آن را آرزو مىكردند![٢] اين در حالى است كه مال، مىتواند موجب شقاوت و ناشادكامى گردد! مال به جهت جذّابيتى كه دارد، ممكن است در برابر مؤلّفههاى مثبت زندگى قرار گيرد.[٣]
در روايات اسلامى، از مال، با تعبير «ماده شهوات باطل» ياد شده[٤] كه «دام ابليس» بوده[٥] و از «عوامل نابودى انسان» به شمار رفته است.[٦] به همين جهت از حبّ مال، پرهيز داده شده است.[٧] بنا بر اين، مال مىتواند از عوامل ناشادكامى باشد. اين همان چيزى است كه در ادبيات دين از آن به عنوان «نعمت استدراج» ياد شده است. قرآن كريم كسانى را كه فكر مىكنند فراوانى مال و فرزند، مايه خير براى آنان است، نادان مىداند[٨] و تصريح مىكند كه به آنان مهلت مىدهيم و بدون آن كه بدانند، آرامآرام گرفتارشان خواهيم ساخت[٩] و در حقيقت، مهلت و امكاناتى كه از آن برخوردارند، مهلتى براى افزايش گناه
[١].( وَ آتَيْناهُ مِنَ الْكُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ)( سوره قصص، آيه ٧٦).
[٢].
( فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ قالَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا يا لَيْتَ لَنا مِثْلَ ما أُوتِيَ قارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِيمٍ؛ ] روزى قارون] با تمام زينت خود در برابر قومش ظاهر شد. آنها كه خواهان زندگى دنيا بودند گفتند: اى كاش همانند آنچه به قارون داده شده، ما نيز داشتيم! به راستى كه او بهره عظيمى دارد)( سوره قصص، آيه ٧٩).[٣].( الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلًا)( سوره كهف، آيه ٤٦).
[٤]. امام على( ع):
المالُ مادَّةُ الشَّهَواتِ ( نهج البلاغه، حكمت ٥٨).[٥]. امام الصّادقُ( ع):
إنّ الشَّيطانَ يُديرُ ابنَ آدمَ في كلِّ شيءٍ، فإذا أعياهُ جَثَمَ لَهُ عِندَ المالِ فأخَذَ برَقَبَتهِ. الكافى، ج ٢، ص ٣١٥، ح ٤). براى مطالعه بيشتر، ر. ك: دانشنامه ميزان الحكمه، ج ١١، ص ١٤٨( المال مصيده ابليس).[٦]. پيامبر خدا( ص):
إنّ الدِّينارَ و الدِّرهَمَ أهلَكا مَن كانَ قَبلَكُم، وهُما مُهلِكاكُم ( الكافى، ج ٢، ص ٣١٦، ح ٦) براى مطالعه بيشتر، ر. ك: دانشنامه ميزان الحكمة، ج ١١، ص ١٤٦( المال ماده الشهوات).[٧]. براى مطالعه بيشتر، ر. ك: همان، ص ١٥٠( آثار حبّ المال).
[٨].( أَ يَحْسَبُونَ أَنَّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مالٍ وَ بَنِينَ\* نُسارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْراتِ بَلْ لا يَشْعُرُونَ؛ آيا مى پندارند كه آنچه از مال و فرزندان به آنان مىدهيم\* براى ايشان در نيكىها شتاب مىكنيم؟ نه؛ بلكه نمىفهمند)( سوره مؤمنون، آيه ٥٥ و ٥٦).
[٩].( وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ\* وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ؛ كسانى كه آيات ما را دروغ شمردند، اندك اندك از جايى كه نمىدانند، گرفتارشان خواهيم ساخت\* و آنان را مهلت مىدهم؛ زيرا كه تدبير من استوار است)( سوره اعراف، آيه ١٨٢- ١٨٣).