درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٥٣ - پنج تنظيم آرزوها

ناخوشايند را از خود دور ساخت.

با توجّه به آنچه گذشت، روشن مى‌شود كه يكى از عواملى كه مى‌تواند زمينه گرايش به اعتياد را فراهم آورد، مقايسه صعودى است. مى‌توان ادّعا كرد كه مدل مقايسه افراد معتاد و يا در معرض اعتياد، مدل مقايسه صعودى است و بر همين اساس مى‌توان پيش‌بينى كرد كه افرادِ با شاخصه مقايسه صعودى، نسبت به ديگران بيشتر در معرض ابتلا به اعتياد قرار خواهند داشت. از اين رو، براى كاهش گرايش به اعتياد، يكى از مسائلى كه بايد مورد توجّه باشد، الگوى مقايسه اجتماعى افراد است. با اصلاح اين الگو، يكى از زمينه‌هاى گرايش از بين مى‌رود.

پنج. تنظيم آرزوها

از ديگر عناصرى كه از مسير احساس محروميت و ناسپاسى، در گرايش به اعتياد نقش دارد، مسئله آرزوهاست. در برخى روايات آمده است كه آرزوى دور، موجب از بين رفتن لذّت نعمت و كوچك شمردن آن، كاهش شُكر و حسرت خوردن به خاطر نرسيدن به آرزوها مى‌گردد. امام على (ع) مى‌فرمايد:

تجنبوا المنى؛ فانها تذهب بهجة ما خولتم وتستصغرون بها مواهب الله تعالي عندكم و تعقبكم الحسرات فيما وهمتم به أنفسكم.[١]

از آرزوها دورى كنيد؛ كه آرزوها شُكوهِ داشته‌هايتان را از بين مى‌برند و موهبت‌هاى الهى را در نظرتان كوچك مى‌نمايند و افسوس خوردن به خاطر آنچه را كه در آرزويش بوديد، به دنبال مى‌آورد.

مى‌توان مجموعه اين آثار را در دو گروه تقسيم كرد: يكى داشته‌هاى حال (نعمت) و ديگرى نداشته‌هاى آرزو شده. در بخش داشته‌ها، آرزو، موجب كوچك‌شمارى داشته‌ها و لذّت نبردن از آنها مى‌شود و در بخش نداشته‌هاى آرزو شده، موجب ناكامى و نااميدى و حسرت مى‌گردد. به همين جهت است كه امام على (ع) مى‌فرمايد:

[١]. الكافى، ج ٥، ص ٨٥، ح ٧.