درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى
(١)
مقدمه دكتر همايون هاشم
١١ ص
(٢)
مقدمه«پژوهشكده اخلاق و علوم انسانى» دار الحديث
١٣ ص
(٣)
درآمد
١٥ ص
(٤)
روششناسى پژوهش
١٥ ص
(٥)
سببشناسى گرايش به اعتياد
١٦ ص
(٦)
الگوى پيشگيرى از اعتياد
١٧ ص
(٧)
نگاه جامع به عناصر پيشگيرى
٢١ ص
(٨)
زمينههايى براى تحقيقات روانشناختى
٢١ ص
(٩)
فصل اول لذتجويى و اعتياد
٢٣ ص
(١٠)
1 نقش لذتجويى در گرايش به اعتياد
٢٣ ص
(١١)
2 تحليل و بررسى
٢٦ ص
(١٢)
3 راه چاره
٢٧ ص
(١٣)
الف تغيير رويكرد
٢٧ ص
(١٤)
تغيير رويكرد در روانشناسى
٢٩ ص
(١٥)
دو رويكرد اسلام
٣٠ ص
(١٦)
سه نقد لذتگرايى
٣٦ ص
(١٧)
لذت مجاز
٣٦ ص
(١٨)
لذت غيرمجاز
٣٩ ص
(١٩)
تعديل لذتجويى
٤١ ص
(٢٠)
يك روش تنظيم رغبت(زهد)
٤٢ ص
(٢١)
مدل چندوجهى تغيير رغبت
٤٥ ص
(٢٢)
شناخت ماهيت دنيا و آخرت
٤٦ ص
(٢٣)
پايدارى و ناپايدارى
٤٧ ص
(٢٤)
پيامدها
٤٩ ص
(٢٥)
نقص و ارزش
٥٠ ص
(٢٦)
دو روش«مرگيادى»
٥١ ص
(٢٧)
ج ايجاد و تقويت فلسفه خير
٥٤ ص
(٢٨)
يك ايمان به تقدير
٥٥ ص
(٢٩)
دو خير بودن تقديرهاى خداوند
٥٨ ص
(٣٠)
اصلاح نظام ارزيابى
٦٢ ص
(٣١)
استفاده از نمونهها
٦٤ ص
(٣٢)
خلاصه بحث
٦٥ ص
(٣٣)
فصل دوم نارضايتى و اعتياد
٦٧ ص
(٣٤)
1 نارضايتى، عامل گرايش به اعتياد
٦٧ ص
(٣٥)
2 رضامندى، عامل پيشگيرى از اعتياد
٦٩ ص
(٣٦)
الف فلسفه خير و رضامندى از زندگى
٦٩ ص
(٣٧)
ب خيرشناسى
٧٢ ص
(٣٨)
ج تنظيم انتظارات
٧٤ ص
(٣٩)
يك هماهنگسازى انتظارات با واقعيتها
٧٥ ص
(٤٠)
دو واقعيتشناسى، لازمه هماهنگسازى
٧٦ ص
(٤١)
اين جا دنياست؛ بهشت نيست!
٧٧ ص
(٤٢)
زندگى، سختى دارد!
٧٩ ص
(٤٣)
دنيا گذرگاه است!
٨٢ ص
(٤٤)
دنيا ناچيز است!
٨٣ ص
(٤٥)
دنيا ناپايدار است!
٨٦ ص
(٤٦)
د تنظيم آرزوها
٨٨ ص
(٤٧)
يك آرزوى طولانى، عامل نارضايتى
٨٩ ص
(٤٨)
دو منطقى كردن آرزوها
٩٠ ص
(٤٩)
ه تنظيم ديدگاه نسبت به روزى مقدر
٩٢ ص
(٥٠)
رضايت به روزى، عامل كاهش گرايش به اعتياد
٩٣ ص
(٥١)
و تنظيم معناى زندگى
٩٨ ص
(٥٢)
يك بىمعنايى، عامل نارضايتى
٩٨ ص
(٥٣)
دو ابعاد معنا
١٠٠ ص
(٥٤)
فقدان معنا
١٠٠ ص
(٥٥)
ناتمام بودن معنا
١٠١ ص
(٥٦)
معناى واقعى
١٠٥ ص
(٥٧)
ز تنظيم تكيهگاه
١٠٥ ص
(٥٨)
يك تكيهگاه غير خدايى
١٠٦ ص
(٥٩)
دو باور غلط تصور«بىپشتوانگى»
١٠٨ ص
(٦٠)
سه باور و انتخاب صحيح «خدا - تكيهگاهى»
١٠٩ ص
(٦١)
عوامل تقويت توكل
١١٤ ص
(٦٢)
خلاصه بحث
١١٨ ص
(٦٣)
فصل سوم بيتابى و اعتياد
١١٩ ص
(٦٤)
1 ناشكيبايى، عامل گرايش به اعتياد
١١٩ ص
(٦٥)
2 شكيبايى، عامل پيشگيرى از اعتياد
١٢٠ ص
(٦٦)
3 عوامل شكيبايى
١٢٢ ص
(٦٧)
الف تصحيح الگوى انتظار از دنيا
١٢٣ ص
(٦٨)
ب تصحيح الگوى مواجهه نخستين
١٢٤ ص
(٦٩)
ج تصحيح تفسير از بلا
١٢٦ ص
(٧٠)
يك تفسير بلاى اهل ايمان
١٢٨ ص
(٧١)
دو تفسير ثروت اهل عصيان
١٢٩ ص
(٧٢)
د تنظيم تصوير از آينده
١٣٢ ص
(٧٣)
ه تصحيح الگوى ارزيابى از حال
١٣٤ ص
(٧٤)
و تصحيح ارزيابى از ديگران
١٣٦ ص
(٧٥)
فصل چهارم ناسپاسى و اعتياد
١٣٧ ص
(٧٦)
1 احساس محروميت، عامل گرايش به اعتياد
١٣٧ ص
(٧٧)
2 سپاسگزارى، به مثابه روش پيشگيرى
١٣٨ ص
(٧٨)
الف ناسپاسى و افزايش احساس محروميت
١٤١ ص
(٧٩)
ب داشتهشناسى، راهبرد شكرگزارى
١٤٣ ص
(٨٠)
يك اصلاح تفسير از فقر و غنا
١٤٥ ص
(٨١)
دو اصلاح فهرست داشتهها
١٤٦ ص
(٨٢)
سه توجه به داشتههاى ناپيدا
١٤٨ ص
(٨٣)
چهار مديريت مقايسهها
١٥٠ ص
(٨٤)
پنج تنظيم آرزوها
١٥٣ ص
(٨٥)
خلاصه بحث
١٥٤ ص
(٨٦)
فصل پنجم نشاطجويى و اعتياد
١٥٧ ص
(٨٧)
1 نشاطجويى، عامل گرايش به اعتياد
١٥٧ ص
(٨٨)
2 نشاط مثبت، عامل پيشگيرى
١٥٩ ص
(٨٩)
الف هيجانات حسى و مادى
١٦١ ص
(٩٠)
جمعبندى
١٦٧ ص
(٩١)
ب لذت و هيجانات معنوى
١٦٨ ص
(٩٢)
يك انس با خدا
١٦٩ ص
(٩٣)
دو ياد خدا(ذكر)
١٧٠ ص
(٩٤)
سه ايمان و باور صادق به خدا
١٧١ ص
(٩٥)
چهار دعا و مناجات با خدا
١٧٢ ص
(٩٦)
پنج خواندن قرآن
١٧٣ ص
(٩٧)
شش نماز
١٧٤ ص
(٩٨)
ج شروط شادى و هيجان
١٧٥ ص
(٩٩)
فصل ششم زيادهخواهى و اعتياد
١٨١ ص
(١٠٠)
1 زياده خواهى، عامل گرايش به اعتياد
١٨١ ص
(١٠١)
2 الگوى اسلامى روزى
١٨١ ص
(١٠٢)
الف تأمين كردن روزى
١٨١ ص
(١٠٣)
ب بازشناسى روزى مؤثر
١٨٥ ص
(١٠٤)
ج اطمينان به روزى
١٨٨ ص
(١٠٥)
د اصلاح منبع استغنا
١٩١ ص
(١٠٦)
ه تنظيم احساس نسبت به درآمد
١٩٣ ص
(١٠٧)
فصل هفتم ناخويشتندارى و اعتياد
٢٠١ ص
(١٠٨)
1 خويشتندارى در تحقيقات اعتياد
٢٠١ ص
(١٠٩)
2 تقويت خويشتندارى، عامل پيشگيرى از اعتياد
٢٠٥ ص
(١١٠)
الف عقل، عامل محورى خويشتندارى
٢٠٦ ص
(١١١)
ب فرآيند خويشتندارى
٢٠٩ ص
(١١٢)
ج اصول عملى تقوا
٢١١ ص
(١١٣)
يك پيامدشناسى
٢١١ ص
(١١٤)
يك/ 1 راههاى پيامدشناسى
٢١١ ص
(١١٥)
حزم(دورانديشى)
٢١٤ ص
(١١٦)
يك/ 2 مكانيزمهاى تأثير پيامدشناسى
٢١٦ ص
(١١٧)
رجا
٢١٧ ص
(١١٨)
آسيبشناسى بيم و اميد
٢١٨ ص
(١١٩)
دو حيا
٢١٩ ص
(١٢٠)
سه محبت
٢٢٠ ص
(١٢١)
سه/ 1 روش برانگيختن محبت
٢٢٤ ص
(١٢٢)
چهار احترام به خود
٢٢٦ ص
(١٢٣)
چهار/ 1 كرامت انسان
٢٣٠ ص
(١٢٤)
چهار/ 2 آثار توجه به كرامت نفس
٢٣٣ ص
(١٢٥)
عدم دلبستگى به دنيا
٢٣٣ ص
(١٢٦)
خويشتندارى
٢٣٥ ص
(١٢٧)
فهرست منابع
٢٣٧ ص
(١٢٨)
يادداشتها
٢٤٥ ص
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص

درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٦٢ - الف هيجانات حسى و مادى

موجب تماس آب با پوست بدن مى‌شود و لذّتى مربوط به حسّ لامسه به شمار مى‌رود. اين امر، فرح‌بخش است و موجب نشاط براى فرد مى‌گردد. در حالات اميرمؤمنان (ع) نقل شده است كه ايشان در شب‌هاى سرد، بدن خود را شستشو مى‌دادند (غسل مى‌كردند) تا حالت نشاط به وجود آيد. ايشان اين حالت را براى نزديك شدن به محبوب و نماز شب مى‌خواستند.[١] البته نبايد فراموش كرد كه تماس بدن با آب، غير از شنا كردن است. شنا مى‌تواند بُعد ورزشى نيز پيدا كند كه در اين صورت، دو بُعد خواهد داشت: تماس بدن با آب و ورزش.

عبارت‌هاى‌ «وَالنَّظَرِ إلَى الخُضرَةِ (نگاه به سبزه)» و «وَالنَّظَرِ إلَى المَرأَةِ الحَسناءِ (نگاه به زن زيباروى)»، ناظر به بُعد بينايى و لذّت آن است. ديدن، بُعد ديگرى از انسان است كه لذّت خاص خود را دارد و مى‌تواند بر نشاط و شادابى اثر بگذارد. اين جا صحبت از زيبايى به ميان مى‌آيد كه اقسامى دارد. امور زيبايى كه چشم‌نوازند، موجب لذّت بينايى مى‌شوند و از اين طريق، به نشاط انسان كمك مى‌كنند. مناظر زيباى طبيعت، يكى از اين امور است. البته حضور در مناطق خوش آب و هوا، گذشته از بُعد بينايى، از راه تنفّس هواى پاك و فرح‌بخش و تماس بدن با آن نيز موجب نشاط مى‌گردد. مناطق بد آب و هوا سبب كسالت و خمودگى مى‌شوند. بنا بر اين، با رفتن به مناطق يا مكان‌هاى سرسبز و خرّم، مى‌توان لذّت اين بُعد را تأمين كرد و به نشاط دست يافت. از اين گذشته، رنگ زرد نيز موجب سرور و شادابى از راه بينايى مى‌شود.[٢] در روايتى، امام باقر (ع) پوشيدن كفش زرد رنگ را باعث سرور دانسته است.[٣]

از ديگر امور لذّتبخش براى بينايى، ديدن همسر زيباست. پيامبر خدا (ص) يكى از


[١].

رُوِىَ انّ مَولانا عَلياً عَلَيْهِ السَّلام كانَ يَغتَسِلُ فِى اللّيالِى البارِدة طَلَباً لِلنَّشاطِ فِى صَلاةِ اللَيْلِ‌ ( مستدرك الوسائل، ج ٢، ص ٥٢١، ح ٢٦١٨).

[٢].( صَفْراءُ فاقِعٌ لَوْنُها تَسُرُّ النَّاظِرِينَ)( سوره بقره، آيه ٦٩).

[٣].

مَنْ لَبِسَ نَعْلًا صَفْرَاءَ لَمْ يَزَلْ يَنْظُرُ فِي سُرُورٍ مَا دَامَتْ عَلَيْهِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ‌ ( صَفْراءُ فاقِعٌ لَوْنُها تَسُرُّ النَّاظِرِينَ)( الكافى، ج ٦، ص ٤٦٦).