امّا براى دنيا آفريده نشده‌ايم.[١] دنيا نيز همه چيز هستى نيست و اين جا همه حيات انسان نيست.[٢] اگر زندگى انسان، محدود به اين دنيا نيست و دنيا توقّفگاهى براى حيات جاويد است، پس نه كاستى‌هاى آن آزاردهنده و غير قابل تحمّل است و نه برخوردارى‌هاى آن فريبنده.

بنا بر اين، يكى از اقدامات پيشگيرانه، آموزش اين حقيقت است كه دنيا را بايد گذرگاه آخرت دانست، نه خانه زندگى و قرارگاه حيات. اگر افراد به اين واقعيت، واقف شوند، كاستى‌ها و سختى‌هاى آن را تحمّل خواهند كرد؛ چون موقّت و غير اصيل است. آنچه تحمّل‌ناپذير است، كاستى‌هاى سراى جاويد و اصيل است. در اين باره، موارد متعدّدى در روايات اسلامى آمده‌اند كه مى‌توانند گذرگاه بودن را تبيين كنند و در تهيه بسته‌اى آموزشى كمك نمايند؛ ولى به جهت اختصار، از ذكر آنها خوددارى مى‌كنيم.[٣]

دنيا ناچيز است!

يكى از علل نارضايتى از زندگى و بى‌تاب شدن در برابر سختى‌ها اين است كه بهره‌هاى دنيا را بسيار زياد و مهم مى‌شمريم. اگر انسان، چيزى را بسيار مهم بداند، به خاطر به دست نياوردن و يا از دست دادن آن، به شدّت غمين و اندوهگين مى‌گردد. شدّت تنيدگى، بسته به جايگاهى است كه شى‌ء از دست رفته يا به دست نيامده، نزد فرد دارد. كسى كه دنيا و بهره‌هاى دنيا را بزرگ بشمارد، تحمّل فقدان آن را ندارد. امّا اين تصوّر، مطابق واقع نيست. قرآن كريم مسلمانان را ملامت مى‌كند از اين كه آن روزى كه اسلام ضعيف بود،

[١]. امام على( ع):

فَفِي الدُّنيا حُيّيتُم ولِلآخِرَةِ خُلِقتُم؛ در دنيا حيات يافتيد و براى آخرت، آفريده شديد( عيون أخبار الرضا( ع) ج ١، ص ٢٩٨، ح ٥٦؛ الأمالى، صدوق، ص ١١٠؛ مشكاه الأنوار، ص ٢٦٩).

[٢]. پيامبر اكرم( ص):

إنَّكُم خُلِقتُم لِلآخِرَةِ وَالدُّنيا خُلِقَت لَكُم؛ به درستى كه شما براى آخرت آفريده شده‌ايد و دنيا براى شما آفريده شده است( شُعَب الايمان، ج ٧، ص ٣٦٠، ح ١٠٥٨١؛ تنبيه الغافلين، ص ٢٣٨، ح ٣٠٩). امام على( ع): الدُّنيا خُلِقَت لِغَيرِها ولَم تُخلَق لِنَفسِه‌ ( دنيا براى غير آن آفريده شده، و براى خودش آفريده نشده است. نهج‌البلاغه، حكمت ٤٦٣؛ بحار الأنوار، ج ٧٣، ص ١٣٣، ح ١٣٦).

[٣]. براى مطالعه بيشتر، ر. ك: رضايت از زندگى، ص ٣١؛ الگوى اسلامى شادكامى، زير چاپ؛ دنيا و آخرت از نگاه قرآن و سنت، ج ١، ص ٢١.