درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٤٠ - ٢ سپاسگزارى، به مثابه روش پيشگيرى

سپاس‌گزارى، آرايه نعمت‌[١] و دوران خوشايند[٢] است. بهترين‌[٣] و گرامى‌ترين‌[٤] بندگان خدا كسانى هستند كه وقتى مورد عطا قرار مى‌گيرند، شكر مى‌كنند.[٥]

در متون روان‌شناسى مثبت‌گرا و شادكامى پايدار و اصيل نيز شُكر[٦]، يكى از فضيلت‌هاى اساسى محسوب مى‌شود و توانايى شكرگزارى از نيروها يا كسانى كه فعاليتى به نفع فرد انجام داده‌اند، به شادكامى پايدار افراد مى‌انجامد. علّت اين كار، احتمالًا در توجّه و يادآورى خاطرات مثبتى است كه با شكر كردن همراه است.[٧] امانز،[٨] مك كلاف‌[٩] و تسانگ،[١٠] ضمن بحثى در باره شكر و شيوه‌هاى سنجش آن، معتقدند كه شُكر، يك توانمندى انسانى است و از نظر ذهنى، نوعى حسّ حيرت، تشكّر و سپاس‌مندى براى امتيازاتى است كه فرد از جانب چيزى يا كسى به دست مى‌آورد. آنها معتقدند كه شُكر مى‌تواند بين فردى و فرافردى باشد (مثلًا نسبت به خدا، هستى و ...)؛ ولى نمى‌تواند نسبت به خود فرد صورت گيرد.[١١] شُكر مى‌تواند بهزيستى روانى و ارتباطى فرد را افزايش دهد و براى جامعه هم مزايا و منافعى داشته باشد.[١٢]

---

[١]. امام على( ع):

الشّكر زينة للنّعماء ( همان، ح ٧٥٨). الشّكر زينة الغنى‌ ( نهج البلاغه، حكمت ٣٤٠؛ الإرشاد، ص ١٥٨).

[٢]. امام على( ع):

الشكر زينة الرّخاء وحصن النّعماء ( غرر الحكم، ح ١٣٥١).

[٣]. امام الباقر( ع): سئل النبى( ص)

عن خيار العباد فقال: الذين إذا أحسنوا استبشروا، وإذا أساؤوا استغفروا، وإذا أعطوا شكروا، وإذا ابتلوا صبروا وإذا غضبوا غفروا ( الكافى، ج ٢، ص ٢٤٠).

[٤]. وقيل لابى عبدالله( ع):

من أكرم الخلق على الله؟ قال: من إذا اعطي شكر، وإذا ابتلي صبر ( بحار الأنوار، ج ٥٣، ص ١٨٤، ح ٧١).

[٥]. الگوى اسلامى شادكامى، زير چاپ.

[٦].gratitude .

[٧]. لوبوميرسكى، كينگ و دينر( ٢٠٠٥)،.

[٨].Emmons

[٩].Mccullough

[١٠].Tsang

[١١]

. Emmons, R. A., McCullough, E., Tsang, J. A.) ٧٠٠٢(. The assessment of gratitude. In positive psycho logical assessment: A handbook of models and measures. Eds. by S. J. Lopez and C. R. Snyder. Wash ingtonDC: APA Press.

[١٢]. اثربخشى مداخلات روان‌شناسى مثبتگرا جهت افزايش نشاط، خشنودى از زندگى، معنادارى زندگى و كاهش افسردگى؛ تدوين مدلى براى اقدام، ص ٧٥.