درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٢٢ - ٣ عوامل شكيبايى
صبر بىنياز باشد. برخى از مفاهيم اخلاقى مثل عفّت يا حلم، قلمروى خاص و محدود دارند؛ امّا صبر، از مفاهيمى است كه قلمروى عام دارد و در همه لحظات زندگى، مورد نياز است. اساساً زندگى در هيچ ردهاى بدون صبر امكانپذير نيست؛ چون زندگى همواره با سختى و ناملايمت همراه است. شايد به همين جهت باشد كه در احاديث از صبر، با عنوان «سرِ ايمان» ياد شده است. امام صادق (ع) مىفرمايد:
الصبرُ رأسُ الايمانِ.[١]
همچنين ايشان در كلام ديگرى مىفرمايد:
الصبرُ مِن الايمانِ بِمنزلةِ الرأسِ مِن الجَسَدِ، فإذا ذَهَبَ الرأسُ ذَهَبَ الجَسَدُ، كذلِك إذا ذَهَبَ الصبرُ ذَهَبَ الايمانَ.[٢]
و در كلام ديگرى، به جاى ايمان، كلمه «امور» آمده كه در جاى خود قابل تأمل است:
الصبرُ في الأمورِ بمَنزِلَةِ الرأسِ مِن الجسدِ، فإذا فارِقُ الرأسُ الجسدَ، فَسَدَ الجَسدُ، وإذا فارِقَ الصبرُ الأمورَ، فَسَدَتِ الأُمورُ.[٣]
مجموع اين احاديث به خوبى نقش صبر را در زندگى نشان مىدهند. ايمان در خلأ وجود ندارد؛ بلكه در متن زندگى تجلّى مىيابد. لذا اگر صبر وجود نداشته باشد، انسان در زندگى، به كارهايى دست مىزند كه با ايمان ناسازگار است و در نتيجه، هم ايمان از دست مىرود و هم كارها سامان نمىيابند. آنچه مهم است اين كه اگر صبر و مقاومت در برابر سختىها و گرفتارىها وجود داشته باشد، زمينهاى براى گرايش به اعتياد به وجود نمىآيد. در حقيقت، صبر و شكيبايى، الگوى درست رويارويى با سختىها و فشارهاى روانى، در برابر الگوى استفاده از مواد مخدّر است.
٣. عوامل شكيبايى
از مسائل مهم در پيشگيرى از اعتياد، اين است كه: چگونه مىتوان توان مقاومت در برابر
[١]. الكافى، ج ٢، ص ٨٧.
[٢]. همانجا.
[٣]. همان، ص ٩٠، ح ٩.