درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٥٤ - خلاصه بحث

من كثر مناه قلّ رضاه.[١]

هركس آروزهايش زياد شود، رضايتش كم مى‌شود.

تحقيقات تجربى نيز همين را نشان مى‌دهد. در نظريه «تفاوت چند گانه»[٢] آمده است كه خشنودى، حاصل تفاوت (اندك) بين پيشرفت‌ها و آرزوهاست. بر اساس اين نظريه، آرزوهاى بزرگ، خشنودى را تهديد مى‌كنند. بر اساس نظريه فاصله هدف با پيشرفت، آرزوهاى بزرگ، به خشنودى كمترى منجر مى‌شوند. البته طبق ساير نظريه‌ها، داشتن اهداف كلّى، براى سلامتى مفيد است؛ امّا هدف‌ها، بايد مناسب و صحيح انتخاب شوند.[٣]

بنا بر اين، براى رسيدن به رضامندى بايد آرزوها را مديريت و تنظيم نمود تا داشته‌ها را ناچيز نسازد و نارضايتى را به وجود نياورد. در اين زمينه، آيات و روايات فراوانى وجود دارند كه مجال بررسى همه آنها نيست.[٤] آنچه مهم است اين كه آرزوى دور و دراز، از عوامل مهم نارضايتى و احساس محروميت و خُلق منفى است و به همين جهت، افرادى كه اهل آرزوهاى دور و دراز هستند، مستعد گرايش به اعتيادند. همچنين مى‌توان ادّعا كرد كه افراد معتاد، آرزوهاى مهار نشده‌اى دارند كه سطح احساس محروميت و حسرت را در آنان افزايش داده و براى تسكين آن، آنان را به اعتياد سوق داده است. از اين رو، براى مهار گرايش به اعتياد بايد مسئله آرزوها را جدّى گرفت و الگوى آرزوى معقول و مهارشده را اجرا كرد.

خلاصه بحث‌

از مجموع آنچه گذشت، به دست آمد كه احساس محروميت، از زمينه‌هاى مهم گرايش به اعتياد است كه افراد مستعد را براى فرار از فشار محروميت، به استفاده از مواد وا مى‌دارد. بر همين اساس بايد براى پيشگيرى از گرايش به اعتياد، زمينه احساس محروميت را از بين برد و اين امر با شناخت داشته‌هاى زندگى اتفاق مى‌افتد كه از آن به عنوان يك‌

[١]. غرر الحكم، ح ٧٣٠٤؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ٤٢٤.

[٢].Multiple Discrep ancy theory .

[٣]. روان‌شناسى شادى، ص ٨٣.

[٤]. براى مطالعه بيشتر، ر. ك: فرهنگ‌نامه آرزو.