درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٢٧ - ج تصحيح تفسير از بلا
ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهانَنِ).[١]
و امّا انسان، هنگامى كه پروردگارش او را بيازمايد، و عزيزش بدارد و نعمت فراوان به او دهد، مىگويد: پروردگارم مرا گرامى داشته است. و امّا چون وى را بيازمايد و روزىاش را بر او تنگ گرداند، مىگويد: پروردگارم مرا خوار كرده است).
آنچه موجب تشديد فشار روانى مىگردد، همين ارزيابىهاست. در اين ارزيابىها، معناى بلاها منفى ارزيابى مىشوند و اين ارزيابى، رنج موقعيت ناخوشايند را مىافزايد و زمينه گرايش به اعتياد را فراهم مىسازد. آيا اين ارزيابى، صحيح است؟ آيا معناى بلاها خوار كردن انسان و دور شدن خدا از بنده است؟
بلا، نشانه خوارى نيست؛ بلكه مىتواند نشانه كرامت و عزّت باشد و اين بدان جهت است كه بلا به مصلحت انسان و در راستاى رشد و تكامل اوست. پس نمىتواند دليل خوار بودن نزد خداوند باشد. امام صادق (ع) در اين باره مىفرمايد:
أتَرَي اللهَ أعطي مَن أعطي مِن كَرامَتِهِ عَلَيهِ ومَنَعَ مَن مَنَعَ مِن هَوانٍ بِهِ عَلَيهِ؟! كَلّا![٢]
آيا مىپندارى خدا به هر كس چيزى داده، از سر تكريم او بوده و از هر كس بازداشته، از سر خوار كردن او بوده است؟! هرگز!
امام كاظم (ع) مىفرمايد كه خداوند متعال، خود در اين باره چنين مىفرمايد:
إنّي لَم اغنِ الغَنِيَّ لِكَرامَتِهِ بِهِ عَلَيَّ ولَم افقِرِ الفَقيرَ لِهَوانٍ بِهِ عَلَيَّ.[٣]
من، فرد غنى را به اين دليلْ دارا نكردهام كه نزد من، گرامى است و فقير را به اين دليلْ محروم نكردهام كه نزد من، خوار است.
پس معناى محروميتها و محنتها، خوارى و بىمقدارى نزد خداوند نيست. وقتى اين حقيقت براى انسان معلوم گردد، ناراحتىها و اندوهها رخت برمىبندند و رضايت و
[١]. سوره فجر، آيه ١٥ و ١٦.
[٢]. تفسير العياشى، ج ٢، ص ١٣؛ بحار الأنوار، ج ٧٥، ص ٣٠٥؛ وسائل الشيعه، ج ١١، ص ٥٠٠.
[٣]. الكافى، ج ٢، ص ٢٦٥، ح ٢٠؛ التمحيص، ص ٤٧؛ مشكاه الأنوار، ص ٢٨٨.