درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٢٠ - سه محبت
تا حدّ امكان بايد مراقب حرمتِ ميان اطرافيان و فرد مبتلا به اعتياد يا مستعدّ آن بود. اگر اين حرمت شكسته شود، يكى از عوامل مهمّ خويشتندارى و كنترل اعتياد از بين مىرود. البتّه حضور و نظارت اين گروه، محدوديت دارد و داراى نقاط كورى نيز هست و آن وقتى است كه فرد بتواند مكانى خلوت پيدا كند. اين محدوديت در دسته دوم وجود ندارد.
از سوى ديگر و در سطحى بالاتر، خدا و اولياى او قرار دارند كه جزء ناظران هستى به شمار مىروند و بر اعمال ما نظارت دارند. اگر افراد به حدّى رشد يابند كه همانند نظارت اطرافيانِ آشكار، به نظارت ناظران ناپيداى هستى نيز باور پيدا كنند، آن گاه هيچ نقطه كورى وجود ندارد كه بتوان خود را از آن پنهان كرد و به اعتياد همّت گماشت. تقويت اين حقيقت، مىتواند توان خويشتندارى افراد را بسيار افزايش دهد. در دنياى امروز، ثابت شده كه برچسب «اين مكان مجهّز به دوربين مخفى است» به طور چشمگيرى در كنترل ارتكاب جرائم اخلاقى و اجتماعى مؤثّر بوده است. در مقياس بزرگتر، اعتقاد به اين كه ناظر بزرگ و محبوبى مانند خالق هستى، با تمام توانايىها براى نظارت و عقوبت، در همه جا حتّى فضاى شخصى هر كسى حضور دارد، به عنوان يك باور حقيقى در اعماق وجود فرد مؤمن، مىتواند به مراتب منشأ تأثيرگذارى و كنترل رفتارى بيشترى باشد. لذا در اين بخش براى پيشگيرى از معضلات اخلاقى- اجتماعى بايد در آموزش و پرورش افراد، بر انتقال مفاهيم برخى صفات الهى مانند عليم، قادر، حاضر، زكى و مانند آن، تأكيد بيشترى كرد. در فضاى فرهنگى حيا، بايد شعار نصب شده اين باشد: «شما از اوّل زندگى در محضر پروردگار عزيز و اوليايش هستيد و خواهيد بود. مراقب باشيد!». خداى رحمت كند آن پيشواى ملكوتى عزيز و راحلمان را كه مىفرمود: «عالم محضر خداست در محضر خدا معصيت نكنيد!».[١]
سه. محبّت
عشق و محبّت، يكى از مهمترين عوامل كليدى در كنترل يا ايجاد تحرّك رفتارى در
[١]. صحيفه نور، ج ٨، ص ٣٨٨.